Poprawność wniosków a wsparcie gminy

Decydowanie o budżecie gminy wiąże się z odpowiedzialnością.

Gmina powinna wspierać mieszkańców

W przypadku, gdy zaangażowanie organów wykonawczych gminy w fundusz sołecki ogranicza się wyłącznie do informowaniu o wysokości funduszu oraz formalnej kontroli wniosków, mogą pojawić się problemy interpretacyjne dotyczące tego, co finansować z funduszu. Mieszkańcy sołectw potrzebują informacji o funduszu sołeckim. Szczególną uwagę warto zwrócić na przedstawienie zadań własnych gminy, znajdujących się w art. 6 oraz art. 7 Ustawy o samorządzie gminnym. Przedsięwzięcia z funduszu sołeckiego zgodnie z art. 1 ust 3. Ustawy o funduszu sołeckim: Środki funduszu przeznacza się na realizację przedsięwzięć, które zgłoszone we wniosku, o którym mowa w art. 4, są zadaniami własnymi gminy, służą poprawie warunków życia mieszkańców i są zgodne ze strategią rozwoju gminy. W przypadku braku właściwych informacji dla mieszkańców sołectw może dojść do sytuacji takiej jak w Gminie Zawady, w województwie podlaskim.

Regionalna Izba Obrachunkowa w Białymstoku przeprowadziła w 2011 roku kontrolę w Gminie Zawady. Kontrola dotyczyła m.in. wykonania funduszu sołeckiego. Kontrolerzy sprawdzili czy przedsięwzięcia, o których zdecydowali mieszkańcy, zostały wykonane. W trakcie kontroli okazało się, że wsparcie Urzędu Gminy dla mieszkańców sołectw na etapie przygotowywania wniosków było daleko niewystarczające.

RIO stwierdziło bowiem, iż w przypadku Gminy Zawady wszystkie wydatki – oprócz jednego przypadku – były realizowane w oparciu o wnioski kwalifikujące się do odrzucenia. Brak wiedzy po stronie Urzędu, zobowiązanego na podstawie Ustawy o funduszu sołeckim do formalnej kontroli wniosków oraz na podstawie Konstytucji RP i Ustawy o samorządzie gminnym do wsparcia sołectw, czyli do informowania jak poprawnie przygotować wniosek – niesie za sobą konsekwencje.

Według RIO w Białymstoku gmina według stanu na 31 grudnia 2010 r. nie wykonała żadnych wydatków wykazujących zgodność z przepisami ustawy o funduszu sołeckim.

Gmina Zawady będzie zmuszona oddać do budżetu państwa wraz z odsetkami kwotę zwrotu części wydatków związanych z realizacją funduszu, jaką otrzymała z budżetu państwa na podstawie art. 2 ust. 4 Ustawy o funduszu sołeckim: Gmina otrzymuje z budżetu państwa zwrot, w formie dotacji celowej, części wydatków wykonanych w ramach funduszu. Zwrot obejmuje wydatki wykonane w roku poprzedzającym rok budżetowy.

Fragment wystąpienia pokontrolnego RIO w Białymstoku z dnia 14 lutego 2012 roku (znak: RIO.I.6001-14/11) dostępny jest niżej. Z protokołem warto zapoznać się szczególnie w perspektywie prowadzenia społecznej kontroli realizacji przedsięwzięć z funduszu sołeckiego.

Z ustaleniami całej kontroli RIO można zapoznać się tutaj.

Punkt 8 wystąpienia pokontrolnego RIO z 14 lutego 2012 r. (RIO.I.6001-14/11)

8) Fundusz sołecki

W trakcie kontroli zagadnień związanych z wyodrębnieniem funduszu sołeckiego i wydatkowaniem środków na przedsięwzięcia zgłoszone przez sołectwa stwierdzono nieprawidłowości naruszającej przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o funduszu sołeckim (Dz. U. Nr 52, poz. 420 ze zm.). Analiza ustalenia wysokości środków dla sołectw wykazała, że suma środków przyznanych poszczególnym jednostkom pomocniczym (190.605,67 zł) była zawyżona o 3.556,73 zł. Według ustaleń kontroli, zobrazowanych w tabeli na str. 163-164 protokołu kontroli, kwota ta powinna wynosić 187.048,94 zł.

W dokumentacji Urzędu brak potwierdzenia, aby sołtysom przekazana została, w terminie do dnia 31 lipca 2009 r., informacja o wysokości środków funduszu przysługujących poszczególnym sołectw na 2010 rok. Obowiązek przekazania takiej informacji określa art. 2 ust. 2 ustawy. Z uchwały budżetowej na 2010 r. wynika, że wszystkie 26 sołectw złożyło wnioski o realizację przedsięwzięć w ramach funduszu sołeckiego. Kontrolującemu okazano 24 wnioski sołectw. Brak 2 wniosków, jak podał w wyjaśnieniu J. Wądołowski, jest następstwem zaginięcia dokumentacji. Analiza wniosków w zakresie zgodności z przepisami art. 4 ustawy wykazała, że:

– tylko 2 spośród okazanych wniosków zawierały oszacowanie kosztów przedsięwzięć realizowanych w ramach funduszu,

– tylko 1 wniosek zawierał uzasadnienie.

Jedyny prawidłowy wniosek pochodził od sołectwa Stare Grabowo, które przewidywało realizację żwirowania dróg na terenie sołectwa za 6.504 zł. Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy, wniosek winien zawierać wskazanie przedsięwzięć przewidzianych do realizacji na obszarze sołectwa w ramach środków określonych dla danego sołectwa wraz z oszacowaniem ich kosztów i uzasadnieniem. Stosownie do art. 4 ust. 5 ustawy, wniosek niespełniający wymogów określonych w art. 4 ust. 2-4 ustawy winien być odrzucony przez Wójta w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania. Mimo braków w świetle przepisów ustawy, wszystkie wnioski zostały przyjęte do realizacji, co potwierdzają postanowienia uchwały budżetowej na 2010 r.

W ramach badania prawidłowości wykonania wydatków w ramach funduszu ustalono, że przedsięwzięcia wynikające z wniosków (w większości opisane lakonicznie jako np. „żwirowanie drogi”) były realizowane na podstawie umowy z dnia 1 września 2010 r.,  zawartej z firmą Usługi Transportowe Józef Kropiewnicki na „wzmocnienie nawierzchni jezdni dróg poprzez zwiększenie nawierzchni żwirowej”. Z opisu faktury tego wykonawcy z dnia 20 października 2010 r. wynika, że zadań realizowanych w ramach funduszu sołeckiego dotyczą koszty żwirowania dróg gminnych w wysokości 129.328,69 zł (ponadto wykonano roboty na drogach powiatowych – 164.520 zł). Na podstawie ewidencji księgowej ustalono, że ostateczne opłacenie faktury miało miejsce w dniu 5 stycznia 2011 r. i dotyczyło kwoty 211.588,69 zł (kwotę 82.260 zł opłacono 15 listopada 2010 r. i zakwalifikowano wydatek do rozdz. 60014 „Drogi publiczne powiatowe”; wydatek ten stanowił podstawę rozliczenia dotacji otrzymanej od powiatu). Wydatkowanie środków na opłacenie faktury w 2011 r. powoduje, że wydatku tego nie można uznać za poniesiony w ramach funduszu sołeckiego wyodrębnionego na 2010 rok. Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy, środki funduszu wygasają z końcem roku. Należy wskazać, że w ramach tej umowy realizowane było przedsięwzięcie wynikające z jedynego prawidłowo złożonego wniosku – sołectwa Stare Grabowo.

Ponadto stwierdzono, że na podstawie umowy z dnia 17 maja 2010 r., zawartej z przedsiębiorstwem Herbud Kamil Herman, wykonano usługę polegającą na kruszeniu kamieni i gruzu budowlanego wraz z załadunkiem gruzu do maszyny kruszącej. Obioru robót o wartości 8.784 zł dokonano w dniu 15 czerwca 2010 r. Wydatki na realizację tej usługi zostały zaliczone do wydatków zrealizowanych ze środków funduszu sołeckiego sołectwa Zawady Stare. Z wniosku sołectwa wynikało, że przedsięwzięciem przyjętym do realizacji było żwirowanie dróg. Środki wydatkowano zaś na kruszenie gruzu należącego do gminy, co nie miało uzasadnienia w treści wniosku sołectwa. W złożonym wyjaśnieniu J. Wądołowski wskazał, że kruszywo zostało wykorzystane na wzmocnienie podbudowy dróg w miejscowości Zawady, a następnie położono na tak utwardzoną nawierzchnię emulsję asfaltową. Przytoczone okoliczności również nie wskazują, aby wydatek był zgodny z wnioskiem sołectwa.

Z kolei w dniu 29 grudnia 2010 r. zawarta została umowa z firmą JAWA Sp. z.o.o. na wyrównanie i żwirowanie dróg we wsi Grabowo Nowe o wartości 6.000 zł z terminem realizacji do 15 maja 2011 r. Faktura została wystawiona i opłacona mimo niewykonania robót – 30 grudnia 2010 r. Odbioru robót dokonano dopiero w dniu 29 kwietnia 2011 r. Świadczy to o poniesieniu wydatku wyłącznie w celu uzyskania częściowego jego zwrotu z budżetu państwa.

Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy o funduszu sołeckim, gmina otrzymuje z budżetu państwa zwrot, w formie dotacji celowej, części wydatków wykonanych w ramach funduszu, przy czym zwrot obejmuje wydatki wykonane w poprzednim roku budżetowym. Gmina w dniu 4.05.2011 r. złożyła wniosek o zwrot z budżetu państwa części wydatków gminy wykonanych w ramach funduszu sołeckiego za 2010 r. W złożonym Wojewodzie Podlaskiemu wniosku o zwrot gmina wskazała, że wykonano wydatki, według stanu na dzień 31 grudnia 2010 r., w wysokości 179.580,43 zł, w związku z czym należny zwrot wynosi 53.874 zł. Kwota ta wpłynęła na rachunek budżetu gminy w dniu 31 sierpnia 2011 r. Z ustaleń kontroli wynika, że gmina nie zrealizowała wydatków, które można uznać za wydatki w ramach funduszu sołeckiego, ponieważ:

– oprócz wniosku sołectwa Stare Grabowo, wszystkie okazane wnioski sołectw w sprawie przeznaczenia środków funduszu były wadliwe w świetle przepisów art. 4 ust. 3 ustawy, w związku z czym powinny zostać przez Wójta odrzucone, a w efekcie w budżecie gminy nie pojawiłyby się przedsięwzięcia realizowane w ramach funduszu sołeckiego,

– fizycznie zrealizowane do końca 2010 r. wydatki na realizację ujętych w uchwale budżetowej przedsięwzięć wynosiły 44.527,43 zł (przy czym kwota 6.000 zł na żwirowanie została opłacona mimo niewykonania robót); w kolumnie 10 sprawozdania Rb-28S wykazano nieprawdziwe dane w rozdz. 60016, według których wydatki wykonane w ramach funduszu w tym rozdziale wyniosły 141.053 zł.

Stosownie do § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 stycznia 2010 r. w sprawie trybu zwrotu części wydatków gmin wykonanych w ramach funduszu sołeckiego (Dz. U. Nr 21, poz. 106), we wniosku o zwrot gmina wykazuje wykonane wydatki według stanu na dzień 31 grudnia roku, za który składany jest wniosek. W wyjaśnieniach dotyczących nieprawidłowego wykazania wydatków zrealizowanych w ramach funduszu w roku 2010 Pan Wójt wskazał, że Skarbnik nie poinformował go o faktycznym poniesieniu wydatku w 2011 r., natomiast Skarbnik podniósł, że kolumnę 10 sprawozdania Rb-28S zrozumiał jako wydatki poniesione, mimo że nie zapłacone.

Reasumując, z uwagi na fakt, że prawie wszystkie wydatki – oprócz jednego przypadku – były realizowane w oparciu o wnioski kwalifikujące się do odrzucenia, zaś jedyny prawidłowy wniosek sołectwa Stare Grabowo skutkował poniesieniem wydatków na przedsięwzięcie dopiero w 2011 r., gmina według stanu na 31 grudnia 2010 r. nie wykonała żadnych wydatków wykazujących zgodność z przepisami ustawy o funduszu sołeckim – str. 163-168 protokołu kontroli. […]

Autor/ka: Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *