Pytanie:

Sołectwo zaplanowało na 2014 rok przedsięwzięcie pn. Zakup doposażenia placu zabaw. W uzasadnieniu celowości tego przedsięwzięcia podano, że zostaną zakupione: zestaw urządzeń zabawowych dla dzieci oraz zestaw urządzeń otwartej siłowni zewnętrznej. Zakupy ww. urządzeń zostały już dokonane, ale kwota wydatków okazała się niższa niż pierwotnie przewidywano, w związku z czym pojawiły się oszczędności na ww. przedsięwzięciu. Z zaoszczędzonych środków można by wykonać ogrodzenie tego placu zabaw. Pojawia się jednak problem natury prawnej, czy taki zakup będzie można wykonać w ramach zadania pn. Zakup doposażenia placu zabaw.

Czy w świetle przepisów ustawy o funduszu sołeckim z dnia 21 lutego 2014 r. należy traktować takie rozszerzenie zadania jako zmianę jego zakresu i sołectwo powinno w trybie art. 7 ust. 1 ustawy wystąpić do wójta ze stosownym wnioskiem i zmienić nazwę przedsięwzięcia np. na Zakup doposażenia placu zabaw oraz ogrodzenia? Czy właściwym będzie z zaoszczędzonych środków wyodrębnić nowe przedsięwzięcie?

Odpowiedź:

Zgodnie z ustawą z dnia 21 lutego 2014 r. o funduszu sołeckim, sołectwo może rozdysponować na nowe zadanie kwotę oszczędności pozostałą po realizacji pierwotnego wniosku.

W przepisach art. 7 ustawy, dotyczących zmian przedsięwzięć lub ich zakresu, co prawda brak dosłownego wskazania na możliwość rozdysponowania oszczędności powstałych z realizacji pierwotnego wniosku, lecz należy mieć na uwadze, że w uzasadnieniu do projektu ustawy wskazano, iż w świetle obowiązujących obecnie przepisów wątpliwości budzi możliwość wystąpienia przez sołectwo o zmianę przedsięwzięć przewidzianych do realizacji w ramach funduszu sołeckiego. Jest to istotny problem, w szczególności w sytuacji uzyskania oszczędności w ramach realizacji przedsięwzięcia czy też następczej niemożliwości realizacji któregoś z przedsięwzięć. Uwzględniając powyższe, projekt ustawy wprowadza rozwiązania umożliwiające zmianę przedsięwzięcia realizowanego w ramach funduszu oraz jego zakresu (…). Ustawodawca przewidział zatem wyraźnie, że jednym z celów wprowadzenia instytucji zmian jest umożliwienie określenia przez sołectwa przeznaczenia środków niewydatkowanych (zaoszczędzonych) w wyniku realizacji pierwotnego wniosku.

W takim przypadku na podstawie art. 7 ustawy sołectwo może złożyć wniosek w sprawie zmiany wniosku już zrealizowanego, polegający na zgłoszeniu dodatkowego przedsięwzięcia (przedsięwzięć) do realizacji w ramach kwoty oszczędności. Wniosek w sprawie dodania nowego przedsięwzięcia powinien wskazywać, że w związku z powstałymi po zrealizowaniu wniosku sołectwa oszczędnościami w kwocie ……….zł zebranie wiejskie wnosi o przeznaczenie kwoty oszczędności na realizację przedsięwzięcia polegającego na ……….

Wniosek w sprawie zmiany polegającej na rozdysponowaniu oszczędności powinien być uchwalony przez zebranie wiejskie, mieścić się kosztami w kwocie powstałej oszczędności, zostać złożony do 31 października roku budżetowego i spełniać pozostałe warunki określone w art. 5 ust. 2 i 3 ustawy.

Pytanie:

Sołectwo w naszej gminie zdecydowało się zmienić wszystkie przedsięwzięcia ujęte we wniosku o fundusz sołecki. Zamiast organizować wydarzenia kulturalne, dokonywać zakupów nagród itp. wszystkie pieniądze mieszkańcy chcieli przeznaczyć na dofinansowanie zakupu nowego wozu bojowego przez OSP. Pod koniec kwietnia odbyło się zebranie wiejskie, został przyjęty nowy wniosek. 

Teraz kolejne sołectwo chce zmienić przedsięwzięcia, rezygnując z części zapisanych we wniosku i przeznaczając pieniądze na dofinansowanie zakupu tegoż wozu dla OSP, podobnie jak pierwsze sołectwo (z nadzieją, że sprzęt pozostanie wyłączną własnością OSP, a z funduszu sołeckiego przekazane zostanie „dofinansowanie na samochód w formie dotacji”).

Co zrobić w sytuacji, gdy gmina rozpoczęła już przygotowania i zaczęła już realizować niektóre przedsięwzięcia z których chcą zrezygnować mieszkańcy? W jaki sposób przyjąć wniosek, jeśli w pierwszym sołectwie zebranie już się odbyło, a kolejne sołectwa mogą przyłączać się jak w łańcuszku do zmienionego wniosku?

Pytanie:

Czy do wniosków na fundusz sołecki składanych w 2013 r. z realizacją na 2014 r. należy stosować ustawę obowiązująca w dniu składania wniosków czy nową obowiązującą od 20 marca 2014 r.? Czy można w chwili obecnej, czyli już w kwietniu 2014 r., wystąpić z wnioskiem do Wójta Gminy o zmianę przedsięwzięć zawartych we wniosku (dotyczącym funduszu na rok 2014r.) uchwalonego na podstawie starej ustawy o funduszu sołeckim?

Odpowiedź:

Od 20 marca 2014 r. obowiązują wszystkie przepisy nowej ustawy, za wyjątkiem stawki zwrotu części wydatków wykonanych w ramach funduszu za 2013 r. Z art. 9 ustawy o funduszu sołeckim wynika bowiem, że zwrot za 2013 r., będzie wypłacony gminom na podstawie wniosków złożonych do 31 maja 2014 r. zgodnie z dotychczasowymi przepisami. Ustawa nie zawiera innych przepisów przejściowych. Oznacza to, że pozostałe nowe regulacje – dotyczące zarówno zasad zmian wniosków w roku realizacji jak i możliwości realizacji wspólnych przedsięwzięć – obowiązują i mają zastosowanie od 20 marca 2014 r. Wnioski złożone przed 30 września 2013 r., podlegające realizacji w 2014 r., mogą być zatem zmieniane już od 20 marca 2014 r. w trybie art. 7 ustawy o funduszu sołeckim. W wyniku wprowadzanych zmian mogą być także realizowane wspólne przedsięwzięcia sołectw, o których mowa w art. 6 ustawy.

Rządowy projekt Ustawy o funduszu sołeckim z 28 stycznia 2014 r.

Rozpoczynamy szczegółową analizę rządowego projektu Ustawy o funduszu sołeckim. W pierwszej kolejności poruszamy sprawę pozbawienia zwrotu z budżetu państwa gmin, w których kwota bazowa dla gminy przekroczyła 200% średniej kwoty bazowej. W lutym 2014 r. przyjrzymy się następującym budzącym wątpliwości:

– brakowi przepisów przejściowych (art. 12 projektu traktuje, iż Ustawa wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia),

– niedoprecyzowaniu kwestii „wspólnej realizacji przedsięwzięć”,

– brakowi zasad określających zmiany wniosków o fundusz sołecki i kwestii składania wniosków o zmiany przez „sołectwo”,

– zasadności założeń o zwiększeniu liczby gmin wyodrębniających fundusz sołecki do 70% i ograniczeń finansowych dotyczących ogólnej kwoty zwrotu z budżetu państwa wpisanych do projektu Ustawy.

Kto daje i zabiera…

Projekt Ustawy o funduszu sołeckim przesłany przez rząd do Sejmu 28 stycznia 2014 r. w artykule 2, ustęp 7, punkt 3 przewiduje, iż gminy w których kwota bazowa (czyli iloraz wykonanych dochodów bieżących gminy i liczby mieszkańców gminy) jest wyższa niż 200% średniej kwoty bazowej dla kraju, nie otrzymają z budżetu państwa zwrotu części wydatków poniesionych w ramach funduszy sołeckich. W projekcie ustawy w art. 2 ust. 7 pkt. 3 czytamy (podkreślenie funduszesoleckie.pl):

7. Wydatki wykonane w ramach funduszu podlegają zwrotowi, o którym mowa w ust. 6, w następującej wysokości:

3)   20% wykonanych wydatków – dla gmin, w których Kb jest większe od 120% i nie większe niż 200% średniego Kbk w skali kraju, gdzie Kbk oznacza – średnią kwotę bazową w kraju – obliczaną dla gmin wiejskich i miejsko-wiejskich, ujętych w rejestrze terytorialnym, o którym mowa w art. 47 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 591 oraz z 2013 r. poz. 2), według stanu na dzień 1 stycznia roku poprzedzającego rok budżetowy.

Powyższy przepis, w zamyśle projektodawcy, miał postawić barierę dla korzystania z funduszu sołeckiego dla zamożnych gmin. W artykule Bogaci bez zwrotu na fundusz sołecki opublikowanym w Dzienniku Gazecie Prawnej 7 lutego 2014 r. wypowiedzi udzielili członkowie rządu i parlamentu:

Zaproponowaliśmy też ograniczenie zakresu uprawnionych do korzystania z funduszu sołeckiego. Te jednostki, które będą miały wskaźnik wydatków bieżących wyższy niż 200 proc. średniej krajowej, nie będą mogły korzystać ze zwrotu z budżetu państwa – mówi Magdalena Młochowska [Wiceminister Administracji i Cyfryzacji – MAiC]. Ireneusz Niewiarowski [Senator] wskazuje, że to pozbawi funduszy najbogatsze gminy. Obecnie takiego limitu nie ma.

Pojawia się pytanie, jakie uzasadnienie – skądinąd zupełnwydaie niezrozumiałe w swoim założeniu – towarzyszyło projektodawcy, aby ograniczać zakres uprawnionych do korzystania z funduszu sołeckiego?

Ekonomiczna bezzasadność rządowej propozycji

Na podstawie informacji dostępnych w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) Ministerstwa Finansów, BIPach gmin i danych przekazanych nam przez Wojewodów oceniliśmy, ilu gmin w obecnej chwili dotyczy rządowy projekt. W ilu gminach, które otrzymały w 2013 roku zwrot za wydatki w ramach funduszy sołeckich, został przekroczony wskaźnik 200% średniej kwoty bazowej dla kraju? W naszej ocenie zapis projektu Ustawy na dziś dotyczy… 8 gmin.

Obrazuje to poniższa tabela:

Przy założeniu, że kwota zwrotu z dla gmin wzrosłaby o 10% do poziomu 20% zwrotu, jak zakłada inny zapis rządowego projektu, oszczędność dla budżetu państwa w skali kraju wyniosłaby maksimum 500 tys. złotych. Oczywiście nie można wykluczyć, że nagle, po 5 latach funkcjonowania Ustawy o funduszu sołeckim „najbogatsze gminy” masowo zaczną wyodrębniać w swoich budżetach fundusz sołecki, jednak jak dowodzą dane przedstawione przez nas w 2012 roku (TUTAJ), można zakładać, że taka sytuacja nie będzie miała miejsca.

Samo wyrażenie „najbogatsze gminy” użyte przez polityków wprowadza w błąd. Jedynie 2 na 10 najbogatszych gmin wiejskich wyodrębniło fundusz sołecki na 2012 rok. Porównania dokonaliśmy na podstawie rankingu zamożności samorządów, przeprowadzanego przez czasopismo Wspólnota (TUTAJ i na obrazku poniżej) oraz własnych danych.

Na podstawie danych dotyczących zwrotu z budżetu państwa za 2012 rok oceniliśmy, ile gmin wyodrębniających do tej pory fundusz sołecki aspiruje do osiągnięcia kwoty bazowej wyższej niż 200% średniej kwoty bazowej dla kraju. Przyjęliśmy założenie, że w tej grupie mogą znaleźć się gminy, które już teraz cechuje wskaźnik min. 150% krajowej średniej kwoty bazowej. Takich gmin jest… 4. Są to:

Sitkówka-Nowiny w woj. świętokrzyskim (198%), Szczerców w woj. łódzkim (180%), Krynica Zdrój w woj. małopolskim (170%) oraz Michałowice w woj. mazowieckim (165%).

Warto przy tym zauważyć, że podkarpacka gmina Gorzyce jest gminą niezamożą (zajmującą 1146 pozycję w ww. rankingu), której wykonane dochody bieżące (na podstawie których oblicza się fundusz sołecki) jedynie w 2011 roku był wysokie – na skutek dofinansowań, darowizn i innych przychodów po powodzi. Co również spowodowało jednoroczny skok gminy o 1000 miejsc na skali wiejskiej zamożności. Czy gminy postawione w takiej sytuacji warto pozbawiać zwrotu z budżetu państwa części wydatków z funduszy sołeckich?

Niedopatrzenie ustawodawcy, który nie uwzględnił tego typu sytuacji w projekcie (mimo funkcjonowania zapisów w aktualnej Ustawie o funduszu sołeckim, dotyczących możliwości wprowadzania zmian i przeznaczania środków z funduszu sołeckiego na usuwanie skutków powodzi), w praktyce może rzutować na funkcjonowanie funduszu sołeckiego w gminach borykających się ze skutkami klęsk żywiołowych.

Społeczna szkodliwość rządowej propozycji

Na podstawie danych o zwrotach z budżetu państwa za 2012 rok, Sieć Obywatelska – Watchdog Polska przeprowadziła badanie wśród władz siedmiu gmin, które mogą zostać objęte zapisami art. 2 ust. 7 pkt. 3 projektu Ustawy. Za wyjątkiem jednej gminy, gdzie zdaniem skarbnika szkoda pieniędzy na fundusz sołecki, ponieważ te środki nie są racjonalnie wykorzystywane, ludzie mają za dużo życzeń, nie ma co sobie wiązać rąk zebraniami wiejskimi, a jak zabiorą nam zwrot, to fundusz umrze śmiercią naturalną, samorządowcy stwierdzili m.in, że:

– fundusz sołecki się sprawdza i korzysta z niego 90% sołectw w gminie (Gorzyce),

– fundusz sołecki to sukces, jest duże zainteresowanie mieszkańców, a sołtysi śledzą fundusz, debatują, wybierają priorytety (Puchaczów),

– fundusz sołecki warto kontynuować, zaś zabieranie zwrotu to wylewanie dziecka z kąpielą, odbieranie jednego z głównych argumentów na rzecz tworzenia funduszu w gminie oraz na rzecz samorządności jednostek pomocniczych (Kamieńsk),

– każda wydana złotówka. która wróci do budżetu jest w innym momencie wydana – to pieniądze, które są w budżecie tylko dzięki aktywności mieszkańców; fundusz sołecki jest w gminie od 2009 roku i spodowodował, że szczególnie w sołectwach pozbawionych bazy lokalowej „coś drgnęło” (Wieczfnia Kościelna),

– na ostatniej sesji mowa była aby utrzymywać fundusz – sołectwa z niego korzystają, a każde chce jak najwięcej osiągnąć i pokazać, żeby efekty były widoczne i służyły mieszkańcom. Fundusz sołecki? To jest nam potrzebne! (Ostrów)

– absolutnie należy kontynuować fundusz sołecki. To ma sens ponieważ uaktywnia ludzi. Poczuwają się, że to ich pieniądze, utwierdzeni są w przekonaniu, że to oni decydują o wspólnych pieniądzach a fundusz jest dodatkowym impulsem do działania dla społeczności i niech tak pozostanie – dodatkwo, niezależnie od wydatków inwestycyjnych! (Mielnik)

Aktualne pozostaje w powyższym kontekście pytanie o racjonalność ustawodawcy, który z jednej strony pragnie zwiąkszyć liczbę gmin wyodrębniających fundusz sołecki, z drugiej zaś strony wydaje się, że bez wiedzy o procesach społecznych zachodzących w gminach, w których od lat funkcjonuje fundusz sołecki – próbuje bez wyczerpującego uzasadnienia odebrać zwrot rzekomo najbogatszym samorządom. Oszczędność dla budżetu państwa żadna a pożytek z tak sformułowanych zapisów projektu ustawy jeszcze mniejszy.

7 lutego 2014 r. odbyło się posiedzenie sejmowej Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej (STiPR). Komisja obradowała nad dwoma projektami:

– poselskim projektem Ustawy o zmianie ustawy o funduszu sołeckim (druk nr 1755). Projekt dostępny jest TUTAJ.

– rządowym projektem Ustawy o funduszu sołeckim (druk nr 2102). Projekt dostępny jest TUTAJ.

Podczas 6 minutowych obrad Komisja STiPR przyjęła projekty do dalszych prac. Zastanowienie budzi czas pracy Podkomisji ds. ustroju samorządu terytorialnego. Podkomisja zdążyła zaopiniować rządowy projekt Ustawy o funduszu sołeckim w ekspresowym tempie – 29 stycznia 2014 r. rządowy projekt skierowany został do Sejmu. 4 lutego (wtorek) po uzyskaniu opinii Biura Legislacyjnego projekt skierowano do Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej a już 7 lutego (piątek) odbyło się pierwsze czytanie projektu w Komisji.

Trudno powiedzieć czy Podkomisja obradująca między 5 a 7 lutego nad rządowym projektem Ustawy o funduszu sołeckim posiadała wystarczającą ilość czasu, aby wystarczająco wnikliwie zapoznać się z rządowym projektem, który jak podkreślamy w przedstawionej opinii (TUTAJ), nie jest pozbawiony wad. Tempo prac nad projektem budzi nasze poważne wątpliwości i w naszej ocenie negatywnie wpływa na jakość stanowionego prawa.

Transmisja z obrad komisji dostępna jest po kliknięciu poniższego obrazka oraz TUTAJ.

Istotne wnioski z kontroli RIO

W 2012 r. Regionalna Izba Obrachunkowa w Szczecinie przeprowadziła kontrole kompleksowe gospodarki finansowej kilku gmin z obszaru województwa zachodniopomorskiego. We wnioskach pokontrolnych dotyczących gmin: Cedynia, Kamień Pomorski, Nowogard, Widuchowa Izba wskazała na nieprawidłowości dotyczące realizacji zapisów ustawy o funduszu sołeckim.

We wszystkich przypadkach RIO stwierdziło, iż przepisy [ustawy o funduszu sołeckim] nie przewidują możliwości wprowadzania w funduszu sołeckim zmian skutkujących tworzeniem nowych przedsięwzięć i wydatkowania w konsekwencji środków funduszu na realizację zadań, które nie zostały ujęte wcześniej we wnioskach złożonych przez sołectwa w terminie do dnia 30 września poprzedniego roku budżetowego.

Wniosek o fundusz sołecki przyjęty na zebraniu wiejskim uchwałą mieszkańców sołectwa, złożony w ustawowym terminie, ma moc ostateczną i jest wiążący dla mieszkańców, radnych, wójta.

Skrót wystąpień pokontrolnych znajduje się w Bazie dokumentów RIO dla województwa zachodniopomorskiego (mapa na głównej stronie naszego portalu) dostępnej tutaj.

Gmina Cedynia

Wystąpienie pokontrolne RIO w Szczecinie z dn. 24 maja 2012 r., (sygn. WK-0913-1053/1/K/2012) dostępne jest tutaj.

Izba wskazała uwagę na następujące nieprawidłowości:

1. Wójt nie odrzucił wniosku jednego z sołectw, pomimo iż przewidziane w nim przedsięwzięcie (remont drogi powiatowej i chodnika przy drodze powiatowej) nie stanowiło zadania własnego samorządu gminnego. RIO w Szczecinie wskazuje, iż w ramach funduszu sołeckiego gmina nie może realizować zadań powiatu.

2. Realizując w 2010 r. budżet Gminy na wniosek 6 spośród 13 sołectw (Lubiechów Górny, Stara Rudnica, Czachów, Golice, Piasek i Radostów), przy akceptacji dokonanej przez zebrania wiejskie, dokonano zmian w planie wydatków polegających na przyjęciu do realizacji nowych przedsięwzięć, nieujętych we wnioskach złożonych w terminie do dnia 30 września 2009 r.

Izba jednoznacznie wskazała, iż nie jest możliwa zmiana wniosku o fundusz sołecki, nawet jeśli taką wolę po 30 września demonstrują mieszkańcy w formie uchwał podejmowanych na zebraniach wiejskich organizowanych już po złożeniu wniosku. Takie uchwały, podjęte po 30 września tak jak wszelkie próby dokonywania zmian we wnioskach o fundusz sołecki w roku realizacji przedsięwzięć, nie mają żadnej mocy prawnej. Tym samym wszystkie ww. wydatki 6 sołectw, które zdecydowały o realizacji przedsięwzięć nie ujętych we wnioskach o fundusz sołecki (na łączną kwotę 38.730,13 zł) zostały zakwestionowane. Nie stanowią one części funduszu sołeckiego i nie przysługuje od nich zwrot części wydatków z budżetu państwa.

3. Realizując przedsięwzięcia nieujęte we wnioskach o fundusz sołecki, działania wójta stały w sprzeczności z art. 4 ustawy o funduszu sołeckim. Gmina ubiegała się o zwrot części wydatków z budżetu państwa. Jak zauważa RIO: gmina otrzymała w postaci dotacji celowej kwotę zwrotu wyższą od należnej o 3.873,01 zł (10% z kwoty 38.730,13 zł), co pozostaje w sprzeczności z przepisami art. 2 ust. 4 w związku z art. 1 ust. 3 i art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o funduszu sołeckim. Kwota 3.873,01 zł stanowi zgodnie z przepisami art. 169 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn.zm.) dotację nienależną.

Izba zwróciła uwagę na konieczność przestrzegania ustawy o funduszu sołeckim w zakresie prawidłowego kwalifikowania wydatków poniesionych w ramach funduszu sołeckiego oraz wykazywania we wniosku o zwrot z budżetu państwa kwot wydatków faktycznie poniesionych w ramach funduszu, oraz na podjęcie działań zmierzających do zwrotu kwot należnych budżetowi państwa z uwagi na pobranie przez Gminę części dotacji z naruszeniem obowiązujących przepisów.

Gmina Kamień Pomorski

Wystąpienie pokontrolone RIO w Szczecinie z dn. 23 maja 2012 r., (sygn. WK-0913-1057/5/K/2012) dostępne jest tutaj.

W zakresie funduszu sołeckiego Izba ujęła w wystąpieniu pokontrolnym następująca nieprawidłowości:

1. Wniosek sołectwa Skarchowo przekazany został burmistrzowi gminy 5 października 2010 r., czyli 5 dni po terminie. Burmistrz zgodnie z art. 4 ustawy o funduszu sołeckim zobowiązany był taki wniosek odrzucić.

2. W przypadku sołectwa Górki organ wykonawczy gminy w 2010 r. zrealizował przedsięwzięcie, nieujęte we wniosku o fundusz sołecki, a także przekroczył kwotę wskazaną we wniosku na realizację innego przedsięwzięcia

RIO zwróciło uwagę, iż w celu wyeliminowania stwierdzonych nieprawidłowości i uchybień koniecznym jest bezwzględne przestrzeganie wszystkich norm prawnych ze szczególnym zwróceniem uwagi na następujące kwestie:

Gmina Nowogard

Wystąpienie pokontrolne RIO w Szczecinie z dn. 19 kwietnia 2012 r. (sygn. WK-0913-1054/2/K/2012) dostępne jest tutaj.

Izba zwróciła uwagę m.in. na fakt, iż w 2010 r. ze środków wyodrębnionych w ramach funduszu sołeckiego sfinansowano wydatek poniesiony przez sołectwo Lestkowo z przeznaczeniem na zakup kosiarki (faktura VAT nr 10/11/2010 z dnia 17 listopada 2010 r. na kwotę 5.166,00 zł), mimo iż żadne z przedsięwzięć wymienionych we wniosku złożonym w tej sprawie przez sołectwo Burmistrzowi nie obejmowało swym zakresem realizacji tego typu zadania i nie uzasadniało poniesienia przedmiotowego wydatku, czym naruszono przepisy art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o funduszu sołeckim.

Artykuł 1 ust. 3 ustawy o funduszu sołeckim:

Środki funduszu przeznacza się na realizację przedsięwzięć, które zgłoszone we wniosku, o którym mowa w art. 4, są zadaniami własnymi gminy, służą poprawie warunków życia mieszkańców i są zgodne ze strategią rozwoju gminy.

Gmina Widuchowa

Wystąpienie pokontrolne RIO w Szczecinie z dn. 14 maja 2012 r. (sygn. WK-0913-1056/4/K/2012) dostępne jest tutaj.

Podobnie jak w przypadku gmin Cedynia, Kamień Pomorski i Nowogard, Wójt gminy Widuchowa realizując przedsięwzięcie nie ujęte we wniosku o fundusz sołecki naruszył przepisy art. 1 ust. 3 ustawy o funduszu sołeckim. Za powstanie nieprawidłowości odpowiedzialność z tytułu nadzoru ponosi Wójt Gminy.

Pytanie do RIO

Skarbnik Urzędu Miejskiego w Strzelnie (woj. kujawsko-pomorskie) zwróciła się do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Bydgoszczy z prośbą o zajęcie stanowiska w następujących sprawach:

1. Czy sołectwa mogą w ciągu roku dokonywać zmian w swoich planach finansowych poprzez zwiększanie lub zmniejszanie kwot na poszczególne zadania i wprowadzanie nowych zadań w ramach przyznanej kwoty? Czy takie zmiany nie doprowadzą do tego, że środki stracą charakter funduszu sołeckiego w znaczeniu ustawy o funduszu sołeckim?

2. Wydatki w ramach funduszu sołeckiego podlegają przepisom ustawy Prawo zamówień publicznych. Jak przygotować zapytanie o cenę bądź przetarg, w przypadku gdy sołectwa miałyby możliwość dokonywania w ciągu roku zmian w swoich planach finansowych i mogą chcieć wycofać się częściowo lub całkowicie z zadania, które zostanie lub już zostało uwzględnione w zapytaniu o cenę bądź przetargu ogłaszanym przez Burmistrza.

Stanowisko Regionalnej Izby Obrachunkowej w Bydgoszczy:

[…] Ustawa o funduszu sołeckim nie przewiduje zmian wniosków, zatem należy przyjąć, że wydatek poniesiony w następstwie takiej zmiany nie jest już wykonany w ramach funduszu.

W myśl Ustawy o funduszu sołeckim wprowadzanie nowych zadań i skreślanie już istniejących nie jest możliwe. Jednak, ponieważ za samo wykonanie odpowiada organ wykonawczy gminy, czyli wójt, burmistrz bądź prezydent – zdaniem RIO w celu wykonania wszystkich zapisanych we wniosku przedsięwzięć dopuszczalne są przesunięcia kwot między przedsięwzięciami. Przesunięcia między podziałkami klasyfikacji budżetowej limitów wydatków służą zatem wyłącznie realizacji już zaplanowanych przez mieszkańców przedsięwzięć, nie stanowią zmiany wniosku lecz związane są wyłącznie z jego realizacją. Jak zauważa RIO:

[…] Za zmianę wniosku nie uważa się zmian uchwały budżetowej dotyczących przesienień między podziałkami klasyfikacji budżetowej limitów wydatków na realizację przedsięwzięć zawartych we wnioskach sołectw. Zmian dokonują organy gminy, zgodnie z zasadami określonymi ustawą z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.).

Zmiany o takim charakterze są nieuniknione, ponieważ trudno racjonalnie zakładać, iż sołectwo, składając wniosek, w sposób ostateczny, oceni koszty wszystkich elementów składających się na wykonanie uchwalonego przedsięwzięcia.

Ustawa o funduszu sołeckim nie odbiera organowi wykonawczemu gminy, w odniesieniu do funduszu sołeckiego, kompetencji w zakresie wyboru formy wydatkowania środków publicznych na realizację przedsięzięcia. Nie przenosi też na sołectwa obowiązku wyboru tej formy w sposób zapewniający poniesienie wydaktów w sposób celowy, efektywny i oszczędny, przy zachowaniu zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. […]

W kontekście drugiego pytania skarbnika Strzelna należy stwierdzić, że Ustawa o funduszu sołeckim nie pozwala na wycofanie się bądź rezygnację z przedsięwzięć uchwalonych na zebraniu wiejskim. Sołectwa nie mają możliwości dokonywania w ciągu roku zmian w złożonych już wnioskach o fundusz sołecki, za których całościowe, celowe, efektywne i rzetelne wykonanie odpowiada organ wykonawczy gminy.

Materiały źródłowe:

Stanowisko RIO w Bydgoszczy z dnia 4 maja 2011 r. (sygn. RIO-KI-III-073-4/2011) dostępne jest tutaj.

Pismo skarbnika Urzędu Miejskiego w Strzelnie z dnia 1 kwietnia 2011 r. do RIO w Bydgoszczy (sygn. RF.3030.1.04.2011) dostępne jest tutaj.

28 marca 2012 r. Regionalna Izba Obrachunkowa w Kielcach udzieliła odpowiedzi na pytanie Burmistrza Buska Zdroju, dotyczące możliwości zmian w funduszu sołeckim.

W piśmie o sygnaturze WI-44/1533/2012, RIO w Kielcach stwierdziło:

[…] Zdaniem Izby, dokonywanie jakichkolwiek zmian w funduszu sołecki, w trakcie roku budżetowego, nie jest możliwe.

Przepisy ustawy o funduszu sołeckim nie regulują kwestii dotyczącej możliwości dokonywania w ciągu roku zmian budżetu w części określającej wydatki funduszu sołeckiego oraz ewentualnego sposobu w jaki można by takiej zmiany dokonać. Również zmiany przedsięwzięć zgłoszonych zgodnie z ustawą, w tym również poprzez złożenie nowego wniosku w trakcie roku budżetowego, nie są przewidziane przepisami ustawy. […]

Pismo RIO w Kielcach z 28 marca 2012 r. dostępne jest tutaj.

Zwracamy uwagę, iż wszystkie izby obrachunkowe zajmują jednolite stanowisko, stwierdzając iż wprowadzenie nowych przedsięwzięć po złożonym do 30 września wniosku o fundusz sołecki nie jest możliwe. Izby obrachunkowe różnią się w opiniach czy można dokonywać przesunięć środków między przedsięwzięciami.

RIO w Kielcach jest organem kontroli funduszu sołeckiego wyłącznie dla gmin z obszaru województwa świętokrzyskiego.

W uzupełnieniu do opublikowanej 7 maja 2012 r. opinii Rafała Tryzkozko w sprawie przenoszenia w uchwale budżetowej środków finansowych między przedsięwzięciami realizowanymi w ramach funduszu sołeckiego zapraszamy do zapoznania się z opinią RIO w Szczecinie z 20 września 2011 r.

Kolegium RIO w Szczecinie stwierdziło, iż ustawa o funduszu sołeckim nie przewiduje zmian wniosków w trakcie roku budżetowego. Kolegium zajęło również stanowisko w kwestiach dot. możliwości dokonywania przesunięć kwot między przedsięwzięciami finansowanymi z funduszu sołeckiego.

Pytanie Burmistrza Węgorzyna

Burmistrz Węgorzyna pismem z dnia 18 sierpnia 2011 r. (znak WF.G.E. 3021/37/2011) zwróciła się do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Szczecinie z prośbą o opinię w sprawie wydatkowania środków z funduszu sołeckiego.

Zwracam się z prośbą o wydanie opinii w następujących sprawach dotyczących wydatkowania środków z funduszu sołeckiego:

1) czy w ciągu roku budżetowego 2011 można dokonywać zmian w kwotach w uchwalonych przedsięwzięciach funduszu sołeckiego?

[…]

2) czy można dokonywać zmian w ciągu roku budżetowego polegających na zmniejszeniu jednego uchwalonego przedsięwzięcia a zwiększeniu wydatków na inne uchwalone przedsięwzięcie?

3) czy można dokonywać zmian w ciągu roku budżetowego polegających na zmniejszeniu jednego uchwalonego przedsięwzięcia a zwiększeniu wydatków na nowe nieuchwalone w 2010 roku przedsięwzięcie?

Odpowiedź RIO w Szczecinie

Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Szczecinie w odpowiedzi z dnia 20 września 2011 r. (znak K-0542/67/UG/11) wskazało m.in.:

[…] Kolegium Izby wskazuje, iż ustawa o funduszu sołeckim nie przewiduje zmian wniosków w trakcie roku budżetowego, a wydatki poniesione w następstwie takiej zmiany nie są już wykonywane w „ramach funduszu”, gdyż ich przeznaczenie nie wynika z wniosków sołectw, złożonych w trybie ustawy o funduszu sołeckim.

Odnosząc się do możliwości dokonywania przesunięć środków z jednego przedsięwzięcia na inne istniejące, a więc między przedsięwzięciami, w ramach sołectwa, w ocenie Kolegium Izby, nie ma przeszkód prawnych do tego typu działań jednakże należy mieć na uwadze, iż kwota zwiększenia wydatków na realizację przedsięwzięcia ponad kwoty wykazane we wniosku sołectwa nie może być wliczana do wydatków wykonanych w ramach funduszu sołeckiego, od której przysługuje częściowy zwrot środków na podstawie art. 2 ust. 4 ustawy.

Odnosząc się do pytania dotyczącego dopuszczalności wydatkowania środków z funduszu sołeckiego na nowe nieuchwalone wcześniej przedsięwzięcie, należy zauważyć, iż w przypadku rezygnacji z realizacji przedsięwzięcia lub niemożności jego wykonania z przyczyn niezależnych od mieszkańców sołectwa, istnieje możliwość przeznaczenia niewydatkowanych środków na wykonanie innych zadań wskazanych przez sołectwo. Wydatek taki, powinien być jednak potraktowany jako wydatek budżetu, od którego nie przysługuje zwrot z budżetu państwa w formie dotacji celowej. […]

Zwracamy uwagę, iż opinie poszczególnych RIO mogą różnić się od siebie. Zapraszamy do zapoznania się z opinią Rafała Tryzkozko z 7 maja 2012 r. dotyczącą kwestii przenoszenia środków między przedsięwzięciami z funduszu sołeckiego, zawierającą również informacje na temat zatwierdzonej przez Krajową Radę Regionalnych Izb Obrachunkowych koordynowanej kontroli funduszu sołeckiego w całym kraju w 2012 r.

Materiały źródłowe:

Opinia w sprawie przenoszenia w uchwale budżetowej środków finansowych między przedsięwzięciami realizowanymi w ramach funduszu sołeckiego autorstwa Rafała Trykozko z 7 maja 2012 r. dostępna jest tutaj.

Odpowiedź RIO w Szczecinie na pytania Burmistrza Węgorzyna z 20 września 2011 r. dostępna jest tutaj.

Pytanie Burmistrza Węgorzyna do RIO w Szczecinie z dnia 18 sierpnia 2011 r. dostępne jest tutaj.