Rządowy projekt Ustawy o funduszu sołeckim

29 stycznia 2014 r. wpłynął do Sejmu rządowy projekt nowej Ustawy o funduszu sołeckim.

4 lutego 2014 r. projekt skierowany został do dalszych prac w komisji sejmowej.

Z aktualizowanym przebiegiem sejmowego procesu legislacyjnego można zapoznać się klikając poniższy obrazek oraz  TUTAJ.

Z projektem nowej Ustawy o funduszu sołeckim, w kształcie na 28 stycznia 2014 r. można zapoznać się klikając poniższy obrazek (plik PDF) oraz TUTAJ.

Informacje na temat wcześniejszych etapów prac nad projektem, czyli informacje o przygotowywaniu przez rząd projektu Ustawy, dostępne są wraz z dokumentami na stronie Rządowego Centrum Legislacji TUTAJ.

W najbliższych dniach omówimy szczegółowo zaproponowane w rządowym projekcie zmiany w stosunku do aktualnie obowiązującej Ustawy o funduszu sołeckim.

Już teraz proponujemy zapoznać się z uwagami dr Rafała Trykozko do rządowego projektu Ustawy o funduszu sołeckim. Uwagi dostępne są po kliknięciu poniższego obrazka oraz TUTAJ.

Fundusz sołecki w parlamencie

Zapraszamy do lektury następujących wiadomości:

1. Przedstawiciele Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji oraz Ministerstwa Finansów zapoznali posłów i posłanki z informacją o kontroli realizacji ustawy o funduszu sołeckim. Prezentujemy retransmisję posiedzenia połączonych sejmowych podkomisji rozpatrujących informację rządu 30 sierpnia 2012 r. oraz dokumenty przesłane posłom i posłankom w dniach 11 i 27 września 2012 r.
2. Wiceprezes GUS udzieliła odpowiedzi na interpelację posła Tadeusza Tomaszewskiego w sprawie obliczania kwoty funduszu sołeckiego. Prezentujemy odpowiedź na interpelację, w formie jaka wpłynęła do Marszałek Sejmu 7 sierpnia 2012 r.
3. W ramach akcji Masz Głos Masz Wybór w parlamencie obędzie się spotkanie Klubu Samorządowca, poświęcone kwestii budżetu obywatelskiego. Spotkanie będzie miało miejsce 10 października 2012 r.

1) Informacja o kontroli realizacji ustawy o funduszu sołeckim

Aby uruchomić retransmisję posiedzenia połączonych podkomisji ds. finansów samorządowych oraz podkomisji ds. ustroju samorządu terytorialnego rozpatrujących 30 sierpnia 2012 r. informację rządu o kontroli realizacji ustawy o funduszu sołeckim kliknij na zdjęcie niżej. Film trwa ok. 22 minut i dostępny jest również tutaj.

Jako pierwsza na prośbę Przewodniczącego podkomisji zabrała głos Minister Magdalena Młochowska przekazując głos Szymonowi Wróblowi, Dyrektorowi Departamentu Współpracy z Jednostkami Samorządu Terytorialnego w MAiC. Przedstawiciel MAiC zapoznał członków podkomisji m.in. z celami ustawodawcy towarzyszącymi wprowadzeniu ustawy o funduszu sołeckim, zaznaczając iż ustawę oparto na doświadczeniach wielu gmin w Polsce, które już przed 2009 r. wyodrębniały środki dla jednostek pomocniczych gmin, włączając mieszkańców  w proces decydowania o samorządowych budżetach. Liczba gmin, w których wyodrębniany jest fundusz sołecki utrzymuje się na zbliżonym poziomie w całym kraju. Ustawa o funduszu sołeckim monitorowana jest przez MAiC przy współpracy Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych.

Dyrektor Wróbel przedstawił diagnozę dotyczącą 2009 r., kiedy ustawa zdawała się budzić wątpliwości i stan obecny, gdy ustawa nie budzi zastrzeżeń, zaznaczając wsparcie MSWiA/MAiC dla wprowadzenia ustawy w życie. Przedstawiciel MAiC zwrócił uwagę, m.in., na kwestie: budowania aktywności społecznej, odpowiedzialności lokalnych społeczności za podejmowane rozstrzygnięcia dotyczące funduszu, obowiązek podejmowania przez rady gmin uchwał o funduszu sołeckim. Przedstawiciel MAiC zwrócił uwagę na zaangażowanie lokalnych organizacji społecznych w tematykę funduszu. Organizacje społeczne podejmują działania służące upowszechnieniu wiedzy o funduszu sołeckim i społecznej kontroli realizacji ustawy np. takie jak organizacja konferencji wojewódzkich.

W drugiej części posiedzenia komisji wystąpili Dariusz Atłas Dyrektor Departamentu Finansowania Sfery Budżetowej Ministerstwa Finansów oraz Zdzisława Wasążnik, Dyrektorka Departamentu Finansów Samorządu Terytorialnego. Omawiane przez przedstawicieli Ministerstwa Finansów dane finansowe publikowaliśmy w czerwcu i wrześniu 2012 r.

Materiały źródłowe udostępnione posłom:

• Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji: Informacja dla Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej dot. funkcjonowania ustawy o funduszu sołeckim z dnia 20 września 2012 r. (znak MAC-BM-1650/20/09/12; znak Kancelarii Sejmu 1621-48/12(2) dostępna jest tutaj.

• Ministerstwo Finansów:Informacja z dnia 7 września 2012 r. (znak FS8/0600/4/TMB/2012; znak Kancelarii Sejmu 1621-48/12) dostępna jest tutaj.

Materiały zostały udostępnione przez: Biuro Komisji Sejmowych Kancelarii Sejmu oraz Biura Poselskie.

2) Odpowiedź na interpelację poselską w sprawie obliczania wysokości funduszu sołeckiego w 2012 r.

O działaniach SLLGO związanych z problemem zgodnego z prawem obliczenia kwoty funduszu sołeckiego w 2012 r. pisaliśmy kilkukrotnie na łamach strony funduszesoleckie.pl. Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich złożyło m.in. skargę do Prezesa Rady Ministrów na działania Prezesa GUS. W odpowiedzi na skargę, w dniu 31 lipca 2012 r. Zarząd Stowarzyszenia otrzymał  informację o przyspieszeniu prac GUS związanych z podaniem liczby ludności gmin na dzień 31 grudnia 2011 r. Tożsame w treści stanowisko otrzymał 7 sierpnia 2012 r. poseł Tadeusz Tomaszewski, w odpowiedzi na złożoną 10 lipca 2012 r. interpelację poselską.

Interpelacja nr 6645 posła Tadeusza Tomaszewskiego w sprawie obliczenia wysokości funduszu sołeckiego w 2012 r., złożona do Marszałek Sejmu w dniu 10 lipca 2012 r., dostępna jest tutaj.

Odpowiedź na w/w interpelację udzielona przez wiceprezes GUS w dniu 7 sierpnia 2012 r. dostępna jest poniżej oraz tutaj.

Klub Samorządowca o budżecie obywatelskim

W ramach akcji Masz Głos Masz Wybór, organizowanej przez Fundację im. Stefana Batorego i Stowarzyszenie Szkoła Liderów, w dniu 10 października 2012 r. odbędzie się w Senacie spotkanie dla samorządowców. Spotkanie dotyczyć będzie kwestii budżetu obywatelskiego, w tym funduszu sołeckiego. Czym jest budżet obywatelski? To część budżetu np. jednostki samorządu terytorialnego, o której wiążące decyzje podejmują mieszkańcy. Doświadczenia funduszu sołeckiego mogą ułatwić wprowadzanie budżetów obywatelskich w miastach.

Spotkanie pod honorowym patronatem marszałka Senatu rozpocznie się o godz. 10.00 w sali nr 217.

Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich odpowiada w akcji Masz Głos Masz Wybór za działania dotyczące budżetu obywatelskiego-funduszu sołeckiego. Zapraszamy do zapoznania się z programem spotkania dostępnym tutaj.

W ilu gminach w skali kraju i w poszczególnych województwach, zgodnie z art. 3 ustawy, podjęto uchwały o zwiększeniu środków funduszu ponad wysokość obliczoną na podstawie art. 2 ust. 1?

W odpowiedzi na poselskie zapytanie z 16 grudnia 2011 r. dotyczące funkcjonowania ustawy o funduszu sołeckim, Ministerstwo Cyfryzacji i Administacji (MAiC) za Krajową Radą Regionalnych Izb Obrachunkowych (KRRIO) przedstawiło informacje o liczbie jednostek samorządu terytorialnego, które w latach 2009, 2010 i 2011 podjęły decyzje o zwiększeniu wysokości funduszu sołeckiego.

Taką możliwość daje art. 3 ustawy o funduszu sołeckim cytowany niżej w pełnym brzmieniu:

1. Rada gminy może zwiększyć środki funduszu ponad wysokość obliczoną na podstawie art. 2 ust. 1.
2. Zwiększona wysokość środków funduszu nie jest wliczana do wydatków wykonanych w ramach funduszu, od których przysługuje częściowy zwrot na podstawie art. 2 ust. 4.

Dane udostępnił Przewodniczący KRRIO w formie zestawienia:

Z przedstawionych przez MAiC/KRRIO danych wynika, iż w latach 2009-2011 w 71 gminach radni zdecydowali o zwiększeniu wysokości środków z funduszu sołeckiego ponad przewidziany w ustawie limit.

Poselskie zapytanie dotyczyło również liczby gmin podejmujących uchwały o wyodrębnieniu funduszu sołeckiego, kwestii zwrotu części wydatków na fundusz sołecki z budżetu państwa oraz ewentualnej możliwości nowelizacji ustawy. W odpowiedzi MAiC czytamy, iż zaznaczyć należy, iż szczegółowa ocena funkcjonowania ustawy o funduszu sołeckim (w tym podjęcie decyzji o ewentualnej potrzebie jej nowelizacji) będzie możliwa dopiero po kilku latach jej funkcjonowania.

Kwota zwrotu z budżetu państwa części wydatków za wydatki poniesione z funduszu sołeckiego w roku 2010 według Ministersta Finansów wyniosła w 2011 r. 43 823 818 zł i była wyższa niż pierwsze dane prezentowane przez Stowarzyszenie tutaj.

Materiały źródłowe

Zapytanie nr 137 z 16 grudnia 2011 r. do prezesa Rady Ministrów w sprawie funkcjonowania ustawy o funduszu sołeckim dostępne jest tutaj.

Odpowiedź z 20 stycznia 2012 r. sekretarza stanu w Ministerstwie Administracji i Cyfryzacji – z upoważnienia prezesa Rady Ministrów – na zapytanie nr 137 w sprawie funkcjonowania ustawy o funduszu sołeckim dostępna jest tutaj.

Grafika: makeitgreat (CC BY-NC-SA 2.0)

Prośba o zajęcie stanowiska w sprawie nowelizacji

6 lipca 2011 r. SLLGO zwróciło się do przewodniczących klubów parlamentarnych: Tomasza Tomczykiewicza (KP Platformy Obywatelskiej), Mariusza Błaszczaka (KP Prawa i Sprawiedliwości), Stanisława Żelichowskiego (KP Polskiego Stronnictwa Ludowego) oraz Grzegorza Napieralskiego (KP Sojuszu Lewicy Demokratycznej), a także do przewodniczącego i zastępców przewodniczącego Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej z ww. klubów, z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o funduszu sołeckim i niektórych innych ustaw.

Treść pisma SLLGO z 6 lipca 2011 r. dostępna jest tutaj.

Odpowiedź klubów parlamentarnych

Do 8 sierpnia 2011 r. odpowiedzi udzielił jedynie Klub Parlamentarny Sojuszu Lewicy Demokratycznej.

Treść pisma KP SLD z 27 lipca 2011 r. dostępna jest tutaj.

MSWiA opublikowało 19 lipca 2011 roku Projekt stanowiska Rządu wobec senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o funduszu sołeckim oraz niektórych innych ustaw (druk nr 4192) w brzmieniu skierowanym do rozpatrzenia przez stały Komitet Rady Ministrów.

Pełna treść projektu stanowiska Rządu po uzgodnieniach międzyresortowych, czyli w brzmieniu skierowanym do rozpatrzenia przez stały Komitet Rady Ministrów dostępna jest w załączniku poniżej oraz tutaj.

Co zawiera projekt stanowiska Rządu po uzgodnieniach międzyresortowych?

Projekt stanowiska Rządu opublikowany 19 lipca 2011 roku został uzupełniony w części dotyczącej wąptliwości, jakie mogą budzić rozwiązania zaproponowane w projekcie ustawy. Jednocześnie Rada Ministrów opowiada się za kontynuacją prac legislacyjnych nad senackim projektem.

Pierwsza wersja projektu stanowiska Rządu z 7 lipca 2011 roku dostępna jest tutaj.

Fragment projektu stanowiska Rządu po uzgodnieniach międzyresortowych

Niekwestionując potrzeby nowelizacji ustawy o funduszu sołeckim należy podnieść, iż rozwiązania zaproponowane w projekcie ustawy mogą budzić wątpliwości:

1. ad. art. 1 pkt 1 lit.a oraz art. 4

Art. 1 pkt 1 lit.a ustawy o funduszu sołeckim utrzymuje zasadę, że o wyodrębnieniu bądź odmowie wyodrębnienia w budżecie gminy środków stanowiących fundusz – rozstrzyga rada gminy w formie uchwały. Natomiast art. 4 wprowadza do projektu zasadę domniemania wyodrębnienia przez gminę środków funduszu, do czasu podjęcia uchwały, o której mowa w art. 1 pkt 1 lit.a projektu. Projektowane przepisy mogą być oceniane jako stwarzające sytuację przymusu utworzenia funduszu sołeckiego w przypadku niepodjęcia przez radę gminy uchwały o niewyodrębnieniu funduszu. Regulacja taka może zostać oceniona jako niekonstytucyjna – w związku z konstytucyjną zasadą przyznania jednostkom samorządu terytorialnego, jako odrębnym podmiotom publicznym, przymiotu samodzielności w wykonywaniu ich zadań, co wyraża się w zawartym w ustawie o samorządzie gminnym uprawnieniu rady gminy do rozstrzygania o tym czy tworzyć jednostki pomocnicze oraz jak je finansować.

Ponadto projektowane zmiany usztywniają gospodarkę finansową jednostek samorządu terytorialnego. Przede wszystkim rozwiązania te spowodują usztywnienie wydatków budżetów jst w okresie wieloletnim, poprzez konieczność zagwarantowania środków finansowych dla funduszy sołeckich. Aktualnie we współpracy ze stroną samorządową prowadzone są prace, których głównym celem jest ograniczenie deficytu jst. W trakcie prac strona samorządowa zgłosiła różne propozycje zmierzające do uelastycznienia gospodarki finansowej jst. Wspomniane zmiany polegające na zapewnieniu wieloletniego finansowania w ramach funduszy sołeckich, zmierzają w przeciwnym kierunku. W projekcie ustawy proponuje się przepis (art. 1 pkt 1 lit.b projektu) na podstawie którego podjęta przez radę gminy uchwała dotycząca utworzenia funduszu sołeckiego będzie miała charakter permanentny i będzie funkcjonowała w okresie wieloletnim, aż do chwili podjęcia uchwały w brzmieniu odmiennym. W kontekście działań podejmowanych na rzecz uelastycznienia gospodarki finansowej jst brak jest uzasadnienia dla tego rozwiązania.
W dniu 1 czerwca 2011 r. na posiedzeniu Zespołu do Spraw Systemów Finansów Publicznych Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, strona samorządowa wypowiedziała się za pozostawieniem rozwiązania, zgodnie z którym rada gminy rozstrzyga o wyodrębnieniu w budżecie gminy środków stanowiących fundusz sołecki, a więc tak, jak stanowi o tym art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o funduszu sołeckim.

2. ad. art. 1 pkt. 5

W dodawanym przepisie art. 4b (art. 1 pkt 5 projektu) proponuje się, aby przedsięwzięcia mogły być realizowane z udziałem wpłat (…) od mieszkańców sołectwa (…). Zarówno przepisy obowiązujące, jak i projektowane – nie stwarzają możliwości, aby po uchwaleniu budżetu gminy możliwe było odpowiednie zwiększenie wydatków funduszu sołeckiego o wpłaty od mieszkańców sołectwa na rzecz tego funduszu. Z proponowanego przepisu art. 4a wynika, iż wniosek o zmianę przedsięwzięć do realizacji w ramach funduszu sołeckiego nie może prowadzić do przekroczenia środków przyznanych pierwotnie w uchwale budżetowej.

3. ad. art. 2

Proponowana zmiana ustawy z dnia 15 marca 1933 r. o zbiórkach publicznych (Dz. U. Nr 22, poz. 162 ze zm.) nie rozwiązuje problemu współfinansowania przez sołectwo zadań realizowanych w ramach funduszu. W przyjętym modelu funkcjonowania funduszu sołeckiego wszystkie wydatki związane z realizacją zadań pokrywane są bezpośrednio z budżetu gminy. Gmina dokonuje także wszystkich czynności związanych z wydatkowaniem tych środków, w tym zaciąga zobowiązania na ich realizację. Jest to uzasadnione brakiem samodzielności prawnej sołectwa w wydatkowaniu środków funduszu i brakiem możliwości zaciągania zobowiązań. Oznacza to, że wszystkie środki finansowe zgromadzone przez sołectwo w związku z realizacją zadnia, także w formie zbiórki, powinny być odprowadzone na dochody budżetu gminy. W obecnym stanie prawnym środki zgromadzone przez mieszkańców sołectwa mogą być przekazane na rzecz budżetu jedynie w formie darowizny poszczególnych mieszkańców sołectwa, co komplikuje wykonywanie zadań i budżetu.

4. ad. art. 3

Przepis art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 22 października 2004 r. o jednostkach doradztwa rolniczego (Dz. U. Nr 251, poz. 2507 ze zm.) określa zadania z zakresu doradztwa rolniczego, wykonywane nieodpłatnie przez wojewódzkie ośrodki doradztwa rolniczego. Na realizację tych zadań, zgodnie z przepisami art. 11 ust. 2 ww. ustawy, jednostki doradztwa otrzymują dotacje celowe z budżetu państwa. W związku z tym prowadzenie szkoleń w zakresie wykorzystania funduszu sołeckiego nie powinno znaleźć się w katalogu zadań z zakresu doradztwa rolniczego wykonywanych nieodpłatnie.
W trakcie prac legislacyjnych należy uwzględnić przedstawione powyżej zastrzeżenia, tak aby nowe rozwiązania nie prowadziły w szczególności do usztywnienia gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego, jak również aby nie pojawiły się ew. trudności w stosowaniu przepisów.

POBIERZ PLIK: Projekt stanowiska Rządu wobec senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o funduszu sołeckim oraz niektórych innych ustaw (druk nr 4192) w brzmieniu skierowanym do rozpatrzenia przez stały Komitet Rady Ministrów

Podczas posiedzenia Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej (STR) w dniu 28 czerwca 2011 r., po trwającej blisko godzinę burzliwej dyskusji, Komisja STR przyjęła sprawozdanie Podkomisji w treści proponowanej tutaj.

Jednocześnie posłowie uzgodnili, iż nie będą cofać projektu do Podkomisji w celu dalszego dopracowania, którego ich zdaniem wymagał senacki projekt. Zdecydowali się przyjąć inne rozwiązanie, wynikające ze zwyczaju sejmowego, nie zaś z Regulaminu Sejmu: legislatorzy Biura Legislacyjnego Kancelarii Sejmu prześlą posłom propozycje kolejnych poprawek, które mogłyby być wprowadzone w drugim czytaniu projektu.

Jedyną formą obserwacji prac legislacyjnych przebiegających w trybie pozaregulaminowym stanowi żądanie udostępnienia informacji w trybie wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

8 lipca 2011 r. SLLGO zwróciło się do dyrektora Biura Legislacyjnego, pana Piotra Kędziora oraz do posła sprawozdawcy, pana Adama Żylińskiego, o udostępnienie poprawek przesłanych posłom przez legislatorów Biura Legislacyjnego Kancelarii Sejmu.

Pisma dostępne są tutaj i tutaj.