Pytanie:

Czy środki z Funduszu Sołeckiego mogą zostać przekazane np. w formie dotacji celowej na rzecz Spółki Wodnej zajmującej się melioracjami na obszarze gminy?

Odpowiedź:

Tryb przekazywania środków z budżetu gminy spółkom wodnym określony jest przepisami art. 164 ust. 5a i nast. Prawa wodnego. Środki przekazywane są w formie dotacji celowej, jako swoista – odrębna od określonej przepisami ustawy o finansach publicznych – pomoc finansowa dla spółki. Jest to zrozumiałe, ponieważ cel dofinansowania nie jest zadaniem własnym gminy. Spółka wodna może uzyskać pomoc na bieżące utrzymanie wód i urządzeń wodnych oraz na finansowanie lub dofinansowanie inwestycji. Prawo wodne w art. 164 ust. 5a przewiduje zatem dwa cele, na finansowanie których spółka może ubiegać się o uzyskanie pomocy z budżetu gminy. Określenie zasad i trybu udzielania dotacji oraz sposobu jej rozliczania do kompetencji rady gminy, która winna te zagadnienia uregulować w drodze uchwały.

Prawo wodne konsekwentnie – mimo nowelizacji omawianych przepisów od 18 marca 2011 r. – określa dotację gminy dla spółki wodnej pojęciem „pomocy finansowej”. Spółka zrzesza podmioty zainteresowane zaspokojeniem wskazanych ustawą potrzeb w zakresie zagospodarowania wodami. Podmiotem takim może być też teoretycznie gmina (jako jeden z właścicieli gruntów), co wiąże się z obowiązkiem ponoszenia nakładów na rzecz spółki, jako jeden z jej członków, ale nie obowiązkiem przekazywania spółce dotacji.

W związku z tym, że przedmiot działania spółki wodnej nie stanowi co do zasady zadania własnego gminy, nie można przyjąć, że dotacja dla spółki wodnej na wymienione wyżej cele, wskazane ustawą, to wydatek budżetowy podlegający potencjalnemu finansowaniu w ramach funduszu sołeckiego.

Mieszkańcy mogą zdecydować o wydatkowaniu funduszu sołeckiego na prace melioracyjne w sołectwie, o ile rowy melioracyjne, stawy czy inne oczyszczane zbiorniki należą do gminy. Przykład sołectwa Trzebule w gminie Dąbie opisuje Michał Szczęch. Więcej informacji dotyczących funduszu sołeckiego w kontekście melioracji znajduje się również w dziale pytania i odpowiedzi naszego portalu.

Tekst Te stawy trzeba wyczyścić opublikowany w GazecieLubuskiej.pl 9 listopada 2011 r. dostępny jest tutaj.

Anna Dębska w tekście Niedrożne rowy zmorą rolników zwraca uwagę na kwestię odpowiedzialności za utrzymanie koryt rowów, cieków wodnych i rzeczek w należytym porządku. Stawia również pytanie czy można sfinansować prace konserwacyjne z funduszu sołeckiego? Chodzi o rowy melioracyjne znajdujące się na prywatnych gruntach.

Prawo wodne mówi, że rowami szczegółowymi zajmują się właściciele gruntów, którzy odnoszą korzyści z ich istnienia. Jednak mieszkańcy wiosek nie mają pieniędzy na ich samodzielne czyszczenie. – Ręcznie, łopatą nie da się tego zrobić. Tam musi wjechać specjalistyczny sprzęt. A z funduszu sołeckiego nie można przeznaczyć pieniędzy, bo to prywatne inwestycje – wyjaśnia T. Tarbaj.

Alternatywą dla rolników jest utworzenie spółki wodnej, która może korzystać z dotacji pieniężnych od państwa. A z wpłacanych składek, rolnicy wynajmowaliby firmę, która zajmie się pracami konserwacyjnymi.

Artykuł Anny Dębskiej opublikowany 15 sierpnia 2011 r. w Tygodniku Krąg dostępny jest tutaj.

O kwestii prac melioracyjnych i pisaliśmy już na naszej stronie:

– Sfinansować konserwację rowów lub odwodnienie? (tekst dostępny tutaj)

– Fundusz sołecki a melioracja, czyszczenie rowów, prace przy stawach, rzekach (tekst dostępny tutaj)

W piśmie o sygnaturze RPG/47/2009 skierowanym do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Lublinie, Wójt Gminy Puchaczów zadał następujące pytanie: „czy realizacja przez sołectwo przedsięwzięcia pogłębienia i udrożnienia rowu melioracyjnego, w celu zabezpieczenia mieszkańców sołectwa przed powodzią, jest zasadna o dofinansowanie ze środków pochodzących z budżetu gminy – w ramach funduszu sołeckiego. Z dokumentów wynika, iż jest to szczegółowa melioracja.”

Przedstawiamy opinię Regionalnej Izby Obrachunkowej w Lublinie, udzieloną w piśmie o  sygnaturze RIO-I-420/65/09.

„Jeżeli sołectwo chce zrealizować przedsięwzięcie dotyczące pogłębienia i udrożnienia rowu melioracyjnego w celu zabezpieczenia mieszkańców sołectwa przed powodzią i rów ten znajduje się na gminnej działce lub w pasie drogowym drogi gminnej – nie ma wątpliwości, że sołectwo może złożyć wniosek w sprawie sfinansowania takiego zadania.

Gmina, jako właściciel gruntu, jest zobowiązana – stosownie do art. 77 ust. 1 Prawa wodnego – do bezpośredniego utrzymywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych (w tym rowów), a jeżeli grunty te są objęte działalnością spółki wodnej, poprzez uczestnictwo w kosztach funkcjonowania spółki jako jeden z jej członków. Finansowanie utrzymania takich urządzeń jest zatem zadaniem gminy wynikającym z jej prawa własności.

Nie ma natomiast możliwości poniesienia wydatków z budżetu w odniesieniu do rowów i innych urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, wymienionych w art. 73 Prawa wodnego, dotyczących gruntów mieszkańców sołectwa. Zarówno wykonanie jak i utrzymanie tych urządzeń należy bowiem do właściciela gruntu (art. 74 ust. 1 i art. 77 ust. 1 Prawa wodnego). Z budżetu gminy nie mogą być finansowane obowiązki spoczywające na innych niż gmina właścicielach nieruchomości.”

Na naszej stronie odpowiadaliśmy już na pytania o możliwości finansowania ze środków funduszu sołeckiego następujących zadań:

– konserwacji rowów i budowy odwodnienia,

– czyszczenia koryta rzeki,

– prac przy stawie,

– powodzi i usuwania skutków klęski żywiołowej.