Dochody gminy a wyodrębnianie funduszu sołeckiego

Szczegółowe dane dotyczące zwrotów z budżetu państwa, zebrane przez SLLGO w ramach monitoringu funduszu sołeckiego, wskazują iż najczęściej na wyodrębnienie funduszu sołeckiego decydują się najmniej zamożne gminy, tj. takie w których kwota bazowa jest mniejsza od średniej kwoty bazowej dla kraju.

Istotną motywację dla wyodrębniania funduszu sołeckiego stanowi możliwość odzyskania, w formie zwrotu z budżetu państwa, części wydatków poniesionych z funduszu sołeckiego.

Tak w 2012 roku, jak i w przypadku 2011 roku ponad połowę gmin otrzymujących zwrot części wydatków poniesionych z funduszu sołeckiego stanowiły samorządy otrzymujące 30% zwrotu. Było to 56% w 2011 r. oraz 57% w 2012 r.  Proporcje dla gmin otrzymujących zwroty z budżetu  państwa w 2011 r. kształtowały się następująco: 57% gmin otrzymało 30% zwrotu wydatków, 32% gmin 20%, 11% gmin 10% wydatków. Dane dla 2012 roku przedstawiały się następująco: 56% gmin otrzymało 30% zwrotu wydatków, 38% gmin 20%, 6% gmin 10%.

Komu przysługuje zwrot?

Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy o funduszu sołeckim, zwrot z budżetu państwa części wydatków poniesionych z funduszy sołeckich dotyczy gmin, które wykonały przedsięwzięcia z funduszu sołeckiego.

Gmina otrzymuje z budżetu państwa zwrot, w formie dotacji celowej, części wydatków wykonanych w ramach funduszu. Zwrot obejmuje wydatki wykonane w roku poprzedzającym rok budżetowy.

Ile pieniędzy wróciło do gmin?

O tym, ile pieniędzy otrzymały gminy jako zwrot części wydatków z funduszy sołeckich pisaliśmy tutaj (2012 r.) i tutaj (2011 r.). Zwroty wydatków przekazane z budżetu w 2012 r. dotyczyły wydatków poniesionych w 2011 r., o których decydowano na zebraniach wiejskich w 2010 r. Zwroty przekazane w 2011 r. dotyczyły wydatków poniesionych w 2010 r., o których decydowali mieszkańcy na zebraniach wiejskich w pierwszym roku funkcjonowania ustawy, czyli w 2009 r.

• 30% zwrotu wykonanych wydatków przysługuje dla gmin, w których kwota bazowa (Kb) jest mniejsza od średniej kwoty bazowej dla kraju (Kbk) w skali kraju,

• 20% zwrotu wykonanych wydatków przysługuje dla gmin, w których Kb wynosi od 100% do 120% średniej Kbk w skali kraju,

• 10% zwrotu wykonanych wydatków przysługuje dla gmin, w których Kb jest większe od 120 % średniej Kbk w skali kraju.

Co to jest kwota bazowa (Kb)?

Kwota bazowa obliczana jest według zasad przedstawionych w art. 2 ustawy o funduszu sołeckim. Aby obliczyć kwotę bazową dla gminy, należy podzielić wykonane dochody bieżące gminy przez liczbę mieszkańców gminy. Chodzi o wykonane dochody bieżące gminy sprzed dwóch lat w stosunku do roku, w którym fundusz będzie fizycznie realizowany oraz o liczbę mieszkańców gminy podaną przez prezesa GUS, według stanu na 31 grudnia sprzed dwóch lat w stosunku do roku, w którym fundusz będzie fizycznie realizowany.

Czyli jeśli radni i mieszkańcy podejmowali decyzje o wyodrębnieniu funduszu sołeckiego w 2012 roku, to fundusz  będzie realizowany w 2013 r., zaś do obliczeń muszą być wzięte dochody bieżące z 2011 r. Liczba mieszkańców dotyczy stanu na 31 grudnia również na dwa lata wstecz w stosunku do roku w którym fundusz ma być realizowany, czyli w tym przypadku na 31 grudnia 2011 r.

Co to jest średnia kwota bazowa dla kraju (Kbk)?

Opisuje to art. 2 ust. 6-8 ustawy o funduszu sołeckim:

Średnią kwotę bazową dla kraju oblicza się, dzieląc łączną kwotę wykonanych dochodów bieżących gmin wiejskich i miejsko-wiejskich, o których mowa w przepisach o finansach publicznych, przez liczbę mieszkańców gmin wiejskich i miejsko-wiejskich według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok budżetowy o dwa lata, ustaloną przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Średnią kwotę bazową dla kraju podaje każdego roku do 31 sierpnia zgodnie z art. 2 ust. 8 ustawy o funduszu sołeckim Minister Finansów. Każdorazowo komunikaty Ministerstwa Finansów publikowane są w BIP, np. tutaj.

Średnia kwota bazowa (Kbk) na 2010 rok wyniosła  2.312,09 zł/mieszkańca
Średnia kwota bazowa (Kbk) na 2011 rok wyniosła  2.399,29 zł/mieszkańca
Średnia kwota bazowa (Kbk) na 2012 rok wyniosła  2.576,39 zł/mieszkańca
Średnia kwota bazowa (Kbk) na 2013 rok wyniosła  2.620,11 zł/mieszkańca

Jak obliczyć wysokość funduszu sołeckiego?

O tym, jak obliczyć ile pieniędzy przypada na sołectwo, piszemy TUTAJ.

Wyniki wcześniejszych badań

W 2009 oraz w 2010 roku zespół SLLGO w oparciu o metodologię wypracowaną wspólnie z pracownikami Instytutu Socjologii UW przeprowadził w różnych regionach kraju kilkadziesiąt wywiadów z urzędnikami samorządowymi, członkami rad sołeckich i sołtysami. Równolegle odbyliśmy ok. 160 wywiadów telefonicznych ze skarbnikami, sekretarzami oraz wójtami i burmistrzami gmin. W opinii badanych osób jedną z głównych przeszkód dla wyodrębnienia funduszu sołeckiego  w pierwszych latach funkcjonowania ustawy o funduszu sołeckim były niskie dochody gminy. Zebrane dane wskazują, iż  już w pierwszym roku fundusz sołecki najczęściej wyodrębniały w budżetach właśnie gminy najmniej zamożne.

W czerwcu 2011 r. prezentowaliśmy również artykuł przygotowany na podstawie badań przeprowadzonych w rzeszowskich gminach przed dr Bogusława Kotarbę. Jak pisał autor: z przeprowadzonego badania wynika, że możliwość uzyskania części poniesionych kosztów, faktycznie zachęca gminy do wyodrębniania funduszu sołeckiego. Artykuł dostępny jest tutaj.

Regionalne Izby Obrachunkowe publikują w Biuletynach Informacji Publicznej informacje dotyczące podania przez Prezesa GUS w dniu 13 sierpnia 2012 r. danych o liczbie ludności gmin według stanu na 31 grudnia 2011 r.  Stanowi to podstawę do zgodnego z art. 2 ustawy o funduszu sołeckim wyliczenia kwoty bazowej a następnie wysokości funduszu sołeckiego przypadającego na sołectwa na 2013 rok.

Informacja KRRIO

Krajowa Rada Regionalnych Izb Obrachunkowych opublikowała informację wraz z materiałem źródłowym. Pismo Prezesa GUS z 27 lipca 2012 r. (sygn. GP-07-0650-10/12) skierowane do Ministra Finansów, przekazane KRRIO 7 sierpnia 2012 r. dostępne jest tutaj.

Przykładowe informacje RIO

Komunikat RIO w Poznaniu z 14 sierpnia 2012 r. (sygn. WA-0173/I/8/2012) dostępny jest tutaj

Informacja RIO w Rzeszowie z 21 sierpnia 2012 r. dostępna jest poniżej.

31 sierpnia 2012 r. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji (MAiC) opublikowało informację dotyczącą możliwości korekty informacji o wysokości funduszu sołeckiego przekazanej przed 31 lipca br.

O tym, w jaki sposób dokonać korekty informacji o wysokości funduszu pisaliśmy tutaj.

Informacja MAiC znajduje się na stronie ministerstwa tutaj.

29 sierpnia 2012 r. w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Finansów ukazała się informacja o średniej kwocie bazowej przypadającej na mieszkańca gminy, która w 2013 roku będzie wynosić 2.620,11 zł.

Minister Finansów publikuje ww. informację na podstawie artykułu 2, ust. 8 ustawy o funduszu sołeckim: Minister właściwy do spraw finansów publicznych oblicza na dany rok średnią kwotę bazową w kraju i podaje ją do wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej do dnia 31 sierpnia roku poprzedzającego rok budżetowy.

Do obliczenia średniej kwoty bazowej na 2013 r. Minister Finansów wykorzystał informację o liczbie ludności gmin na dzień 31 grudnia 2011 r., opublikowaną przez Prezesa GUS 13 sierpnia 2012 r. Tym samym Minister Finansów wywiązał się z obowiązku nałożonego ustawą poinformowania o średniej kwocie bazowej do 31 sierpnia i wykorzystał do tego właściwe dane.

Wójtowie i burmistrzowie informujący do 31 lipca sołtysów i mieszkańców o wysokości funduszu sołeckiego, nie mieli możliwości wyliczenia funduszu sołeckiego w oparciu o właściwe dane GUS. Dlatego w przypadku wszystkich gmin, które wyodrębniły fundusz sołecki na 2013 rok, konieczna jest korekta informacji o wysokości funduszu sołeckiego przypadającego na sołectwa.

Z informacją o średniej kwocie bazowej na 2013 r. można zapoznać się na stronie Ministerstwa Finansów tutaj.

Jak informuje dziennik Rzeczpospolita w opublikowanym 21 sierpnia 2012 r. artykule Michała Cyrankiewicza Czas na korektę funduszu sołeckiego, 13 sierpnia 2012 r. Główny Urząd Statystyczny podał dane o liczbie mieszkańców gmin według stanu na 31 grudnia 2011 r. Była to informacja niezbędna dla zgodnego z prawem wyliczenia kwoty funduszu sołeckiego. Ponieważ do 31 lipca wójtowie i burmistrzowie podali już sołtysom wyliczenia dotyczące funduszu, teraz może nastąpić powtórne wyliczenie i podanie rzeczywistych kwot pieniędzy przypadających na sołectwo.

Posługując się najnowszymi danymi, wójtowie mogą wysokość funduszu na 2013 r. wyliczyć ponownie i przekazać sołectwom poprawione informacje.

Ważne, aby korekta wysokości funduszu sołeckiego przypadającego na sołectwa nastąpiła przed zebraniami wiejskimi!

Główy Urząd Statystyczny opublikował 1 sierpnia 2012 r. komunikat: Informacja dotycząca opracowania bilansów ludności za 2011 rok.

Komunikat dostępny jest na stronie Głównego Urzędu Statystycznego tutaj.

W tekście informujemy o:

1. Terminie publikacji danych GUS o liczbie ludności gimn według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r.,

2. Rozporządzeniu Rady Ministrów z 4 kwietnia 2011 r. którym upowszechniono wiedzę o przesunięciu terminu publikacji danych o liczbie ludności,

3. Źródłach na podstawie których gminy do 31 lipca 2012 r. obliczały wysokość funduszu sołeckiego,

4. Odpowiedzi Ministerstwa Finansów na pytania dotyczące obliczania kwoty bazowej.

Publikowane informacje powstały w oparciu o dokumenty stanowiące informację publiczną.

1. Liczba ludności

Prezes GUS poinformował SLLGO, że do 14 sierpnia poznamy liczbę ludności gmin wg. stanu na 31 grudnia 2011 r.

31 lipca 2012 r. Zarząd Stowarzyszenia Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich (SLLGO) otrzymał pismo Prezesa GUS. Pismo wpłynęło w związku ze skargą Zarządu SLLGO, złożoną w dniu 11 lipca 2012 r. do Prezesa Rady Ministrów na działalność Prezesa GUS, w przedmiocie nie podawania przez Prezesa GUS danych o liczbie ludności gmin na dzień 31 grudnia 2011 r.

W piśmie GUS z 31 lipca 2012 r. (znak GP-09-050-18/2012) do SLLGO, w punkcie 4, czytamy:

Prezes Głównego Urzędu Statystycznego podjął działania mające na celu maksymalne przyśpieszenie prac, tak aby ostateczne dane o liczbie mieszkańców poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego według stanu w dniu 31 grudnia 2011 r. były dostępne w połowie sierpnia, tj. najpóźniej w dniu 14 sierpnia br.

Pismo Prezesa GUS do SLLGO z 31 lipca 2012 r. dostępne jest tutaj.

Skarga SLLGO na Prezesa GUS skierowana do Prezesa Rady Ministrów z lipca 2012 r. dostępna jest tutaj.

2. Liczba ludności – kto kogo (nie) poinformował?

Prezes GUS w piśmie z 31 lipca 2012 r. stwierdził:

Początkowo termin upowszechnienia danych o liczbie ludności według stanu w dniu 31 grudnia 2011 r. na bazie wyników NSP 2011 przewidywany był na październik 2012 rok. Informacja o przesuniętych (w stosunku do obowiązujących w latach poprzednich) terminach opracowania bilansu stanu i struktury ludności za 2011 rok znalazła się przede wszystkim w Programie badań statystycznych statystyki publicznej na 2011 rok (pbssp) i została upowszechniona w kwietniu 2011 roku wraz z wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 kwietnia 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie pbssp na rok 2011 (Dz. U. Nr 86, poz. 469).

Program badań statystycznych statystyki publicznej na 2011 r. zmieniany był wielkokrotnie rozporządzeniami Rady Ministrów (pełna lista dostępna jest tutaj). Prawdopodobnie następujący fragment rozporządzenia Rady Ministrów z 4 kwietnia 2011 r. opisuje opóźnienia związane z udostępnianiem liczby mieszkańców wg. stanu na 31 grudnia 2011 r.:

Z listu Prezesa GUS do SLLGO wynika, iż najpóźniej w kwietniu 2011 r. administracja rządowa dysponowała wiedzą, iż dane o liczbie ludności na dzień 31 grudnia 2011 r. nie mogą być i nie będą udostępnione do 31 lipca 2012 r. Za wstępną datę ich udostępnienia przyjęto październik 2012 r. Nie ulega wątpliwości, iż samo przyjęcie w kwietniu 2011 r. rozporządzenia Rady Ministrów nie stanowi upowszechnienia wiedzy o przesunięciu publikacji wyników spisu powszechnego, w zakresie dotyczącym liczby ludności gmin.

Podobnie Rzecznika GUS do SLLGO w punkcie 3. pisma (znak DI-01-626-117/2012) z dnia 17 lipca 2012 r.:

Wg. wiedzy SLLGO na dzień 2 sierpnia 2012 r. administracja rządowa do końca lipca 2012 r. nie przekazała jednostkiom samorządu terytorialnego informacji o opóźnieniu w publikacji danych o liczbie ludności według stanu na dzień 31 grudnia 2012 r. oraz o sposobach postępowiania w sytuacji braku ww. danych. Należy zaznaczyć, iż administracja rządowa nie miała takiego obowiązku.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 kwietnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie programu badań statystycznych statystyki publicznej na rok 2011 dostępne jest tutaj.

Pismo rzecznika GUS do SLLGO z dnia 17 lipca 2012 r. dostępne jest tutaj.

3. Liczba ludności – źródła w 2012 r.

W terminie pozwalającym na zgodne z ustawą o funduszu sołeckim informowanie o wysokości funduszu sołeckiego, czyli do 31 lipca 2012 r., dane o liczbie ludności na dzień 31 grudnia 2011 r. podawane przez prezesa GUS, nie były dostępne. W opublikowanych wyjaśnieniach GUS oraz Urzędów Statystycznych podawana była informacja, iż liczba mieszkańców gmin znana będzie najwcześniej w październiu 2012 r. (informacje z Urzędów Statystycznych publikowaliśmy tutaj).

Do 31 lipca 2012 r. fundusz sołecki wyliczany był w oparciu o:

– dane o liczbie ludności podanej przez Prezesa GUS na dzień 31 grudnia 2010 r. (za propozycją opublikowaną na stronie GUS 9 lipca 2012 r. oraz na stronie MAiC 16 lipca 2012 r.),

– dane z gminnych ewidencji ludności (warto zaznaczyć, iż jakkolwiek liczba mieszkańców z gminnej ewidencji ludności jest najbliższa stanowi faktycznemu, to gminy posiadają różne programy do ewidencjonowania liczby mieszkańców zaś w sytuacji braku wskazówek jaką liczbę mieszkańców z ewidencji ująć w obliczeniach np. czy osoby czasowo zameldowane itp., sposób wyliczenia od gminy do gminy może się nieznacznie różnić),

– informacje o stanie ludności na dzień 31 marca 2011 r. (przypuszczalnie najrzadziej – ponieważ komunikat zawierający zbiorcze informacje o liczbie ludności na dzień 31 marca 2011 r., jakkolwiek dostępny był na stronie GUS 26 lipca 2012 r., nie odnosił się w żaden sposób do wyliczania funduszu sołeckiego i nie zawierał podziału ogólnej liczby ludności na gminy).

Ponieważ w piśmie z dnia 31 lipca 2012 r. Prezes GUS kolejny raz poruszył kwestię wstępnego ustalenia funduszu sołeckiego:

Z uwagi na zgłaszane potrzeby informacyjne gmin odnośnie liczby mieszkańców na koniec 2011 roku uprzejmie informuję, że z dniem 26 lipca br. na stronie internetowej zostały umieszczone – w przyśpieszonym terminie – dane o liczbie mieszkańców każdej z gmin w Polsce według stanu w dniu 31 marca 2011 r., stanowiące ostateczne wyniki spisu. Dane te także mogą być wykorzystywane przez gminy dla potrzeb wstępnego ustalenia funduszu sołeckiego na 2013 rok.

Zaząd SLLGO zwróci się do Ministra Administracji i Cyfryzacji, z wnioskiem dotyczącym stanowiska MAiC w kwestii  powtarzającego się komunikatu GUS o wstępnym ustaleniu funduszu sołeckiego na 2013 rok.

Na początku września 2012 r. poinformujemy, ile gmin do 31 lipca 2012 r. zdecydowało się wyliczyć fundusz sołecki korzystając z propozycji GUS o tymczasowym wyliczeniu funduszu z 9 lipca 2012 r. bądź rekomendacji MAiC (tożsamej z propozycją GUS, opublikowanej 16 lipca 2012 r.), ile zaś skorzystało ze wskazówek np. rzecznik Wojewody Mazowieckiego (z 5 lipca 2012 r.), aby wyliczając fundusz sołecki opierać się na danych z gminnych ewidencji ludności.

4. Ministerstwo Finansów

Minister Finansów pismem z dnia 31 lipca 2012 r. (znak ST2-4834-61/KBU/2012/BOC-3797) poinformował Prezesa Zarządu SLLGO, że ustawa o fundusz sołeckim należy do właściwości Ministra Administracji i Cyfryzacji, dlatego też Ministerstwo Finansów nie jest właściwe do zajmowania stanowiska w sprawie wyliczenia kwoty bazowej w 2012 r. w przypadku nie podania przez prezesa GUS informacji o liczbie ludności gmin według stanu na 31 grudnia 2011 r.

Pismo Ministra Finansów do SLLGO (znak ) z dnia 31 lipca 2012 r. dostępne jest tutaj.

5 lipca 2012 r. SLLGO zwróciło się do Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji (MAiC) z pytaniem dotyczącym wyliczania funduszu sołeckiego na rok 2013.

16 lipca 2012 r. MAiC udzieliło odpowiedzi na wniosek SLLGO. Odpowiedź dostępna jest tutaj.

Załączamy opinię Departamentu Badań Demograficznych GUS (pismo z dnia 27 czerwca 2012 r., BD-02-065/17/2012/AZ). Opinia stanowi odpowiedź na pismo Wójta Gminy Braniewo i dostępna jest tutaj.

Propozycja GUS na stronach Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji (MAiC)

Wg. cytowanej wyżej informacji, MAiC w dniu 16 lipca 2012 r. opublikowało w dziale wiadomości bieżących, znaną już propozycję GUS. W notatce czytamy, iż Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji rekomenduje uwzględnienie tego stanowiska przy wykonywaniu przepisów ustawy o funduszu sołeckim, a w szczególności art. 2 ust. 2, który obliguje wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) do przekazania sołtysom informacji o wysokości środków funduszu do 31 lipca.

Notatka dostępna jestna stronie MAiC tutaj.

Zasadniczy problem dotyczący informacji przekazywanej przez GUS polega na tym, iż GUS proponuje, aby wyliczone w ten sposób wielkości [kwoty bazowej] uznać za tymczasowe do czasu opublikowania ostatecznego bilansu ludności według stanu w dniu 31.12.2011 r. Prawo nie przewiduje jednak żadnej możliwości wstecznej korekty kwoty bazowej i wysokości funduszu sołeckiego. Wiele gmin, w oparciu o dane z gminnej ewidencji ludności wyliczyło już kwotę bazową i przekazało informacje o wysokości funduszu sołeckiego przypadającego na poszczególne sołectwa. Kwotę  bazową można – zgodnie z propozycją GUS i rekomendacją MAiC wyliczyć w oparciu o dane GUS z 31 grudnia 2010 roku – jednak nadal nie rozwiązuje to podnoszonej przez GUS i nieokreślonej prawem kwestii tymczasowości bądź korygowania podanych przez wójtów informacji o wysokości funduszu sołeckiego.

W związku z tym, iż w zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa korekta wyliczonego funduszu sołeckiego, jest niemożliwa, Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich kolejny raz zwróci uwagę Prezesowi Głównego Urzędu Statystycznego, iż podawana przez GUS informacja wprowadza obywateli w błąd.

SLLGO złożyło do Prezesa Rady Ministrów skargę na działanie Prezesa GUS. Czekamy na informację w ww. sprawie.

Zaznaczamy, iż trudno określić jak w sytuacji kontroli funduszu sołeckiego postępować będą Regionalne Izby Obrachunkowe, ponieważ gminy obliczały kwoty bazowe w oparciu o często rozbieżne informacje uzyskiwane m.in. w urzędach wojewódzkich, urzędach statystycznych, GUS, MAiC.

Interpelacja poselska

11 lipca 2012 r. z interpelacją poselską nr 6645 w sprawie obliczenia wysokości funduszu sołeckiego w 2012 r. do Prezesa Rady Ministrów zwrócił się poseł Tadeusz Tomaszewski. Średni czas oczekiwania na odpowiedź na interpelację poselską wynosi ok. jednego miesiąca. Informacja o złożonej interpelacji znajduje się tutaj.

Rzecznik GUS

W wywiadzie udzielonym dziennikowi Rzeczpospolita, opublikowanym w dniu 10 lipca 2012 r. rzecznik GUS Adam Satora, stwierdził iż dane dotyczące liczby ludności nie zostaną opublikowane do 26 lipca 2012 r., jak deklarował na początku bieżącego miesiąca. Artykuł GUS wyjaśnia, jak obliczać środki dla sołectw na 2013 r. dostępny jest tutaj.

Informacje z Urzędów Statystycznych

4 lipca 2012 r. Zarząd SLLGO skierował do Urzędów Statystycznych wnioski o udostępnienie następującej informacji publicznej: ustalonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego liczby mieszkańców zamieszkałych na obszarze każdej gminy w województwie, według stanu na dzień 31 grudnia 2011 roku. Treść odpowiedzi uzyskanych z Urzędów  Statystycznych zbieżna jest z informacją GUS. Dane o liczbie ludności gmin na 31 grudnia 2011 roku znane będą pod koniec 2012 r. Raz jeszcze podkreślamy iż w informacji GUS brakuje wyjaśnienia, co oznacza tymczasowość kwoty bazowej.

Odpowiedzi Urzędów Statystycznych na wniosek SLLGO z 4 lipca br. załączamy niżej:

Urząd Statystyczny w Białymstoku,

Urząd Statystyczny w Bydgoszczy,

Urząd Statystyczny w Gdańsku,

Urząd Statystyczny w Katowicach,

Urząd Statystyczny w Kielcach,

Urząd Statystyczny w Krakowie,

Urząd Statystyczny w Lublinie,

Urząd Statystyczny w Łodzi,

Urząd Statystyczny w Olsztynie,

Urząd Statystyczny w Opolu,

Urząd Statystyczny w Poznaniu,

Urząd Statystyczny w Rzeszowie,

Urząd Statystyczny w Szczecinie,

Urząd Statystyczny w Warszawie,

Urząd Statystyczny w Wrocławiu,

Urząd Statystyczny w Zielonej Górze.

Artykuły

Do dnia 17 lipca 2012 r. na portalu funduszesoleckie.pl opublikowaliśmy następujące teksty dotyczące obliczania wysokości kwoty bazowej/funduszu sołeckiego na rok 2013:

– Skarga na działanie Prezesa GUS

– „Informacja” GUS. Co dalej?

– PILNE! Informacja o wysokości funduszu a dane GUS.

W Rzeczpospolitej 5 lipca 2012 r. ukazał się artykuł Michała Cyrankiewicza, dotyczący obliczania kwoty bazowej w 2012 r.

Jak informuje Rzeczpospolita:

[…] Zdaniem Rafała Trykozko gmina może wynikający z przepisów obowiązek wykonać i kwoty przypadające na poszczególne sołectwa wyliczyć, np. posługując się danymi GUS z 2010 r. skorygowanymi informacjami pochodzącymi np. z ewidencji ludności.

– Tak dokonanych obliczeń nasza izba z pewnością kwestionować nie będzie – wyjaśnia naczelnik. – Takie wyliczenie kwot nie spowoduje też, że uchwały rady gminy o wyodrębnieniu funduszu sołeckiego w 2013 r. stracą ważność – zapewnia Rafał Trykozko. Stanowisko to potwierdza wojewoda mazowiecki. – Gminy powinny dokonać wyliczeń funduszu na podstawie danych, które posiadają – wyjaśnia Ivetta Biały, rzecznik prasowy wojewody mazowieckiego. […]

Tekst jest dostępny tutaj.

(W przypadku pojawienia się informacji o konieczności wniesienia opłaty za dostęp do tekstu, należy nacisnąć krzyżyk w prawym górnym rogu informacji; dostęp do tekstu jest bezpłatny).

Obliczanie wysokość funduszu sołeckiego w 2012 roku – stan faktyczny

Art. 2 ust. 2 Ustawy o funduszu sołeckim nakłada na wójta, burmistrza, prezydenta miasta obowiązek przekazania sołtysom informacji o wysokości funduszu sołeckiego przypadającego na sołectwo do 31 lipca.

Aby wyliczyć kwotę funduszu sołeckiego potrzebna jest m.in. znajomość kwoty bazowej dla gminy. W 2012 roku kwota bazowa obliczana jest poprzez: dzielenie wykonanych dochodów bieżących gminy z 2011 r. przez ustaloną przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego liczbę mieszkańców zamieszkałych na obszarze danej gminy, według stanu na 31 grudnia 2011 r.

W 2012 roku w związku z obliczeniami Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2011, Prezes Głównego Urzędu Statystycznego nie opublikował liczby mieszkańców gmin na dzień 31 grudnia 2011 r. W Urzędzie Statystycznym w Warszawie można uzyskać następującą informację, dotyczącą liczby ludności gmin wg. stanu na 31 grudnia 2011 r.:

W odpowiedzi na maila Urząd Statystyczny w Warszawie uprzejmie informuje, że liczba ludności dostępna jest według stanu na dzień 31.12.2010 r. Dane te zamieszczone są w Banku Danych Lokalnych pod linkiem: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/strona.html?p_name=indeks

Dane za 2011 rok są na etapie opracowywania jako wyniki Narodowego Spisu Powszechnego 2011 i będą udostępnione w pod koniec 2012 r. Harmonogram wydawanych publikacji w tym: Ludność, ruch naturalny i migracje w województwie mazowieckim w 2011 r. zamieszczony jest pod adresem: http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/warsz/ASSETS_plan_wydawniczy_2012.pdf

Pełna treść wiadomości Urzędu Statystycznego w Warszawie z 4 lipca 2012 r. dostępna jest tutaj.

Wg. informacji przekazanych Stowarzyszeniu przez mieszkańców i urzędników gmin z obszaru całego kraju wynika, iż GUS oraz Urzędy Statystyczne nie dysponują informacją o liczbie ludności gmin na 31 grudnia 2011 r. Stowarzyszenie wystąpiło 4 lipca z wnioskami o udostępnienie informacji publicznej do Urzędów Statystycznych, aby ustalić stan faktyczny. Przykładowy wniosek znajduje się tutaj.

Problem z brakiem danych GUS dotyczy 1104 jednostek samorządu terytorialnego zobowiązanych do 31 lipca br., do przekazania informacji o wysokości funduszu sołeckiego.

Kwota bazowa – co robić?

Jak wyliczyć kwotę bazową funduszu sołeckiego, w sytuacji braku informacji o liczbie ludności, koniecznej do wyliczenia wysokości funduszu sołeckiego i wobec jednoznacznego zapisu Ustawy o funduszu sołeckim, nakazującego posługiwanie się liczbą mieszkańców gminy podaną przez Prezesa GUS?

Aktualizacja z 5 lipca 2012 r.

W artykule Michała Cyrankiewicza Gminom brak danch, by obliczyć środki sołectw, który ukazał się 5 lipca 2012 r. w Rzeczpospolitej Rafał Trykozko z Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku radzi wyliczyć fundusz sołecki posługując się danymi GUS z 2010 r. przy skorygowaniu o informacje pochodzące np. z ewidencji ludności., zaznaczając iż taki sposób wyliczenia zaakceptuje regionalna RIO. Stanowisko to potwierdza wojewoda mazowiecki.

Zdaniem rzecznik wojewody mazowieckiego, jak pisze Rzeczpospolita, gminy powinny wyliczyć fundusz sołecki w oparciu o dane, które posiadają.

Z informacji uzyskanych przez Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich wg. stanu na 4 lipca 2012 r.:

Główny Urząd Statystyczny, Rzecznik Prezesa GUS

Rzecznik Prezesa GUS, pan Adam Satora, poinformował 4 lipca 2012 r. Stowarzyszenie, iż prawdopodobnie 26 lipca 2012 r. na konferencji prasowej GUS opublikuje informacje o liczbie mieszkańców gmin na 31 grudnia 2011 r. Jednak ze względu na obliczenia Narodowego Spisu Powszechnego data ta może ulec nieokreślonemu opóźnieniu. Rzecznik GUS informuje również, iż w opinii GUS, do obliczenia kwoty bazowej funduszu sołeckiego, podawanej mieszkańcom do 31 lipca 2012 r., należy skorzystać z danych o liczbie mieszkańców podanej przez GUS na dzień 31 grudnia 2010 roku.  Zaznaczamy, iż nie jest to jedyna interpretacja! Wiele gmin przekazało już bowiem informacje o wysokości funduszu sołeckiego, obliczając kwotę bazową w oparciu o gminną ewidencję ludności! Do interpretacji obliczania funduszu sołeckiego w oparciu o gminną ewidencję ludności przychyla się przynajmniej jedna Izba Obrachunkowa w kraju. Czekamy na pisemne stanowisko GUS.

Ministerstwo Finansów, Departament  Finansów Samorządu Terytorialnego

Na dzień 4 lipca 2012 r. Ministerstwo Finansów nie zajmuje stanowiska w opisanej sprawie. Nie posiada również opinii dotyczącej możliwego rozwiązania problemu jeszcze przed 31 lipca. Ministerstwo nie posiada również żadnej informacji w opisanej sprawie przekazanej przez Prezesa GUS. Nie posiada ani nie potwierdza opinii Rzecznika GUS, iż do wzoru ujętego w art. 2 Ustawy o funduszu sołeckim, obliczając kwotę funduszu sołeckiego w 2012 roku, należy skorzystać z liczby mieszkańców podanej przez Prezesa GUS na dzień 31 grudnia 2010 roku. Informacji udzieliła pani Alina Karolak.

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji, Departament Współpracy z Jednostkami Samorządu Terytorialnego

Stowarzyszenie przekazało pracownikowi merytorycznie odpowiedzialnemu m.in. za sprawy funduszu sołeckiego, pani Iwonie Korszeń (w zastępstwie p. Doroty Ziółkowskiej) zebrane w sprawie ww. informacje. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji posiada opinię GUS, nie posiada jednak własnego stanowiska w tej sprawie.

Regionalne Izby Obrachunkowe

Ponieważ Ustawa o funduszu sołeckim jednoznacznie określa źródło informacji o liczbie ludności (Prezes GUS), a Izby dokonując kontroli zwracały uwagę na kwestie precyzyjnego ujmowania tak liczby mieszkańców gminy jak i sołectwa przy wyliczeniu funduszu sołeckiego, mogą występować rozbieżność czy przy braku informacji o sposobach postępowania w opisywanej sytuacji, poszczególne RIO zaakceptują fakt np. podstawiania do wzoru określającego kwotę bazową liczby mieszkańców gminy wg. stanu na 31 grudnia 2011 r. z gminnej ewidencji ludności i w okresie późniejszym (jakim?) dokonywania korekt. Należy zaznaczyć, iż liczba ludności pobrana z gminnej ewidencji ludności różni się od liczby określonej przez Prezesa GUS.

Pytania:

W związku ze sprawą nasuwają się m.in. następujące pytania:

Czy obliczając kwotę bazową korzystać z dostępnych w gminie danych (z gminnej ewidencji ludności na dzień 31 grudnia 2011 r.) czy danych GUS (na dzień 31 grudnia 2010 r.)?

Czy stanowisko GUS jest oficjalnym stanowiskiem Prezesa GUS w opisanej sprawie? Czy stanowisko jest wiążące dla jednostek samorządu terytorialnego?

Jakie kroki podjął Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, aby poinformować organy administracji rządowej oraz jednostki samorządu terytorialnego o braku danych dot. liczby mieszkańców gmin na dzień 31 grudnia 2011 r. i niemożliwości podania ww. danych do 31 lipca 2012 r.?. Jednocześnie należy zauważyć, iż nie ma żadnego przepisu prawnego zobowiązującego Prezesa GUS do podania liczby mieszkańców gminy w określonym terminie.

Czy Ministerstwo Finansów zostanie poinformowane o interpretacji GUS, czy posiada informacje o dokonywaniu obliczania kwoty bazowej na podstawie gminnej ewedencji ludności i jakie zajmie w tej sprawie stanowisko?

W jakim trybie nastąpi ew. korekta wysokości funduszu sołeckiego, jeśli gmina do 31 lipca wyliczy kwotę bazową w oparciu o liczbę mieszkańców gminy podaną przez Prezesa GUS na dzień 31 grudnia 2010 r. lub w oparciu o liczbę mieszkańców na dzień 31 grudnia 2011 r. z gminnej ewidencji ludności?

Jak przypadki dokonywania przez urzędy gmin ew. korekt wysokości funduszu sołeckiego (oraz w jakim trybie i terminie – czy np. jeszcze przed zebraniami wiejskimi czy w grudniu 2012 r.) rozpatrywać będą poszczególne Regionalne Izby Obrachunkowe?

Jaką interpretację przyjmuje Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji odpowiedzialne za współpracę z jednostkami samorządu terytorialnego?

Działania Stowarzyszenia

Zarząd Stowarzyszenia Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich wystąpi między innymi do Prezesa GUS oraz Ministra Finansów o zajęcie stanowiska w sprawie. Poinformujemy również Państwa o wszelkich dostępnych interpretacjach i stanowiskach instytucji administracji publicznej w sprawie.