Publikujemy uwagi dr Rafała Trykozko, dotyczące stanowiska Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) z dnia 4 marca 2014 r. o niezgodności z prawem przeznaczania środków funduszu sołeckiego jako wkładu własnego gminy w małych projektach realizowanych w ramach PROW.

Autor wskazał m.in. że ani ustawa o funduszu sołeckim, ani przepisy przywołanego przez MRiRW rozporządzenia dotyczące warunków otrzymywania pomocy finansowej z PROW nie zakazują przeznaczania środków funduszu sołeckiego. Dr Trykozko zauważył również, że dochodu z tytułu zwrotu z budżetu państwa części wydatków wykorzystanych w ramach funduszu nie można uznać za źródło finansowania projektu, ponieważ po pierwsze jest to niemożliwe z punktu widzenia zasad ewidencji, a po drugie sprzeczne z art. 50a ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Zapraszamy do zapoznania się z całym tekstem.

Uwagi dostępne są po kliknięciu poniższego obrazka oraz TUTAJ.

4 lipca 2014 r. złożyliśmy wniosek do Prezesa Rady Ministrów o ujednolicenie stanowiska administracji rządowej w zakresie wykorzystywania funduszu sołeckiego jako wkładu własnego w projektach PROW. 14 lipca 2014 r. nasz wniosek został przekazany przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów (pismem KPRM o sygn. DSWRU-571-60/12-(6)/14/ID) do rozpatrzenia przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Pismo KPRM dostępne jest TUTAJ. O otrzymanej odpowiedzi poinformujemy niezwłocznie.

POBIERZ PLIK: Uwagi dotyczące stanowiska Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 marca 2014 roku o niezgodności z prawem przeznaczania środków funduszu sołeckiego jako wkładu własnego gminy w małych projektach realizowanych w rama

Pytanie:

Każdego roku do końca marca radni decydują o wyodrębnieniu funduszu sołeckiego na kolejny rok. Czy uchwała, która poddana zostaje pod głosowanie może mieć treść: o niewyodręnieniu funduszu, czy też – o wyodrębnieniu funduszu sołeckiego?

W jednej z gmin w br. poddano pod głosowanie uchwałę o niewyodrębnieniu funduszu sołeckiego. Głosami 7 do 6 „obalono” tą uchwałę, a radczyni prawna orzekła, że radni głosowali nad uchwałą o „niewyodrębnianiu funduszu sołeckiego”, głosowanie za i przeciw tej uchwale powoduje jednakowe skutki – nie będzie funduszu sołeckiego. W związku z tym jedna z radnych zgłosiła wniosek formalny o wniesienie pod obrady i głosowanie wniosku formalnego o wyodrębnienie funduszu sołeckiego. Wniosek został wprowadzony pod obrady.

Przewodniczący rady gminy powiedział jednak, że w tym dniu głosujemy nad wnioskiem formalnym, natomiast na kolejnej sesji, jeśli wniosek formalny przejdzie, będzie mógł być poddany pod głosowanie. Wniosek formalny nie przeszedł. Mam pytanie o treść uchwały. Czy zgodną z literą prawa jest ta treść, która mówi o wyodrębnieniu funduszu sołeckiego, czy występuje tutaj dowolność? I – co  w przypadku zaistniałej sytuacji? Jak można wyjaśnić głosowanie za i przeciw tej uchwale – czy rzeczywiście powoduje ona jednakowe skutki, a mianowicie, że nie będzie funduszu sołeckiego.

Odpowiedź:

Sytuacja przedstawiona w pytaniu wydaje się posiadać cechy formalnej „manipulacji” organu wykonawczego gminy, który niechętny był wyodrębnieniu funduszu sołeckiego. Wynika stąd bowiem, że mimo przeprowadzanego głosowania, przedłożenie projektu uchwały o niewyodrębnianiu funduszu według stanowiska radcy prawnego i tak musiało skończyć się niewyodrębnieniem funduszu – niezależnie od woli rady gminy. Jest to sytuacja wręcz kuriozalna, ponieważ doszło do manipulacji wolą rady gminy, która odrzucając projekt uchwały o niewyrażeniu zgody na wyodrębnienie funduszu dała wyraz chęci wyodrębnienia funduszu.

W pewnym stopniu do problemów na sesjach z projektem uchwały w sprawie funduszu sołeckiego przyczynił się ustawodawca wprowadzając w art. 1 ust. 1 u.f.s. możliwość podjęcia jednej uchwały o potencjalnie dwojakiej treści – wyraża/nie wyraża zgody na wyodrębnienie funduszu. Rodzi to wątpliwości co do kształtu projektu uchwały. W zasadzie ustalenie jego treści – jako podlegającej zatwierdzeniu przez radę – jest możliwe w praktyce dopiero po głosowaniu. Uważam, że w porządku sesji powinna znajdować się kwestia podjęcia uchwały „w sprawie wyodrębnienia funduszu sołeckiego na ….. rok” z ewentualnym przygotowaniem dwóch projektów, zaś głosowanie ustalić liczbę głosów „za wyrażeniem zgody” i „za niewyrażeniem zgody” i na tej podstawie ustalić przyjęty projekt.

Możliwe są też inne wyjścia z tej dość kłopotliwej sytuacji. Za niedopuszczalne należy jednak uznać przedstawioną w pytaniu, niemającą uzasadnienia prawnego, manipulację wolą rady przez organ wykonawczy poprzez przedłożenie tylko projektu uchwały o niewyrażeniu zgody, którego przyjęcie bądź odrzucenie ma i tak oznaczać brak funduszu, podczas gdy termin wyznaczenia następnej sesji z reguły uniemożliwi już terminowe podjęcie uchwały o wyrażeniu zgody.

Pytanie:

W jednostce pomocniczej przekroczona została kwota przedsięwzięcia o 70 zł. Tym samym wydatkowana została większa kwota niż jest w planie. Przekroczenie jest między paragrafami i pokryło się kwotowo między innymi paragrafami, więc ogólnego przekroczenia wykonania wydatków f.s. nie ma. Czy gmina powinna wysłać korektę złożonego już sprawozdania?

Odpowiedzi:

Uważam, że sporządzanie korekt w takiej sytuacji jest zbędne. Nie ma bowiem w systemie finansów samorządowych takiego dokumentu jak „plan finansowy funduszu sołeckiego”, w odniesieniu do którego sporządza się sprawozdawczość i który wyznaczałby limit na wydatki. Dane wstawiane w kolumnie 10 sprawozdania Rb-28S oznaczające „wydatki wykonane w ramach funduszu sołeckiego” są objęte „normalnym” planem wydatków, z reguły urzędu gminy, i muszą mieścić się w ramach kwot określonych w rubryce „plan”. Są one kwotami, które stanowią część składową kwot wydatków wykonanych w ramach planu finansowego.

Należy przy tym podkreślić, że szczegółowość sporządzania uchwały budżetowej w części dotyczącej wydatków z funduszu sołeckiego nie wynika z żadnych przepisów prawa. Jak wskazywałem w odpowiedzi na wcześniejsze pytanie o możliwość wyegzekwowania od gminy takiej czy innej prezentacji przedsięwzięć w uchwale budżetowej, panuje zupełna dowolność w tym zakresie. RIO nie ma możliwości kwestionowania takiej czy innej szczegółowości podawania w uchwale budżetowej informacji o przedsięwzięciach, ponieważ nie jest to regulowane prawem.

W konsekwencji brak podstaw prawnych, aby przyjęcie przez gminę rozwiązania polegającego na rozpisywaniu przedsięwzięć „do paragrafu” w uchwale budżetowej traktować jako stworzenie swoistego planu wydatków w tym zakresie. Spotykane przypadki kwestionowania przez RIO różnic między danymi ujętymi w poszczególnych podziałkach klasyfikacyjnych uchwały budżetowej w części „sołeckiej” a danymi kolumny 10 sprawozdania Rb-28S uważam za bezpodstawne, ponieważ brak podstaw do traktowania tej części uchwały jako limitów wydatków.

Sposobem uniknięcia ewentualnych problemów w tym zakresie jest zaniechanie rozpisywania przedsięwzięć „do paragrafu”, a podanie np. tylko ogólnych kwot na poszczególne zadania. Pełne uszczegółowianie rozdysponowania funduszu sołeckiego na etapie uchwały budżetowej jest w zasadzie zbędne, ponieważ:

– nie jest to plan wydatków w rozumieniu ustawy o finansach publicznych – danych w tym zakresie nie wykazuje się w żadnym sprawozdaniu,

– kwalifikacja wydatków na realizację przedsięwzięć, jako wydatków wykonanych „w ramach funduszu” następuje i tak na etapie dekretacji dowodów księgowych,

– danych do wypełnienia kolumny 10 w sprawozdaniu Rb-28S dostarcza ewidencja księgowa, która powinna wyodrębniać wydatki wykonane w ramach funduszu sołeckiego.

Zachęcamy do zapoznania się z publikacją Fundusz sołecki w pytaniach i odpowiedziach wydaną przez Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich, w programie Budżet obywatelski.

W zespole programu Budżet obywatelski pracujemy na rzecz mieszkańców:

• odpowiadamy na Państwa pytania i przedstawiamy opinie prawne – tylko w sierpniu i wrześniu 2012 r. udzieliliśmy pisemnych odpowiedzi na ponad 250 pytań,

• publikujemy artykuły dotyczące funkcjonowania funduszy sołeckich – kilkanaście tekstów otrzymaliśmy od Państwa,

• prowadzimy kompleksowy monitoring funkcjonowania ustawy – nasze działania dotyczą gmin i instytucji centralnych,

• gromadzimy i udostępniamy wiedzę – prowadzimy własne badania i udostępniamy dane publicznych instytucji, w tym RIO,

• pracujemy z najlepszymi ekspertami z regionalnych izb obrachunkowych oraz ośrodków akademickich,

• aktywnie korzystamy z prawa – m.in. zmobilizowaliśmy do działania ponad 200 rad gmin, doprowadziliśmy do kilkudziesięciu istotnych rozstrzygnięć sądowych, podjęliśmy działania m.in. wobec GUS,

• monitorowaliśmy proces wprowadzania zmian do ustawy o funduszu sołeckim, który do zmian nie doprowadził – jesteśmy zwolennikami trwałości prawa i niewprowadzania pochopnych, nieprzemyślanych zmian,

• i co dla nas najważniejsze: spotykamy się z Państwem w całej Polsce: w gminach, w sołectwach, uczestnicząc w wydarzeniach, a ostatnio na konferencjach organizowanych wspólnie z wojewodami pod patronatem Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji. 

Publikacja, którą przedstawiamy, w krótkiej formie zbiera to, co naszym zdaniem ważne. Publikacja Fundusz sołecki w pytaniach i odpowiedziach jest bezpłatna, można ją pobrać, drukować i rozpowszechniać. Wprowadzanie zmian zabronione. Publikacja obejmuje stan prawny na wrzesień 2012 r. W przypadku udostępniania na Państwa stronie internetowej prosimy o umieszczenie odnośnika do strony funduszesoleckie.pl

Publikacja w wersji elektronicznej

Plik do pobrania i wydruku w formacie A4 dostępny jest TUTAJ.

Plik do pobrania i wydruku w formie zeszytowej – po wydrukowaniu i złożeniu na pół publikacja tworzy niewielką książeczkę – dostępny jest TUTAJ (okładka) i TUTAJ (środek).

Publikacja tradycyjna

Dysponujemy egzemplarzami publikacji, które chętnie Państwu prześlemy drogą tradycyjną. W pierwszej kolejności publikację wysyłamy do bibliotek wiejskich oraz do gmin, w których fundusz sołecki funkcjonuje pierwszy rok.

Jeśli interesuje Państwa otrzymanie publikacji, prosimy o kontakt na adres: funduszesoleckie@sllgo.pl. Prosimy również o krótkie opisanie zmian, jakie Państwa zdaniem nastąpiły w związku z wprowadzeniem w życie funduszu sołeckiego w Państwa gminie/sołectwie oraz wyzwań, z jakimi się Państwo spotykacie. Państwa uwagi pozwolą nam lepiej odpowiedzieć na pojawiające się potrzeby. Prosimy również o nadsyłanie wszelkich uwag krytycznych dotyczących publikacji.

Wszystkich tych działań nie byłoby, gdyby nie wsparcie Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe. Serdecznie dziękujemy!

POBIERZ PLIK: Fundusz_sołecki_pytania_odpowiedzi_2012_funduszesoleckie.pl