Na wsiach jest znaczna część gruntów będących własnością tzw. wspólnot gruntowych, bez uregulowanego formalnego zarządu. Na tych gruntach są często ogólniedostępne stawy lub inaczej zagospodarowane tereny. Czy można z funduszu sołeckiego sfinansować np. oczyszczenie czy pogłębienie stawu, zorganizowanie boiska na tym terenie?

W przypadku braku formalnego zarządu (powołania spółki oraz ustanowienia organów zgodnie z ustawą z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych) wspólnota gruntowa nie może zgodnie z art. 26 ust. 1 tejże ustawy skutecznie przekazać nieruchomości na cele publiczne lub społeczne. Nieruchomości wspólnot gruntowych nie mogą być traktowane jako nieruchomości wspólne dla mieszkańców sołectwa.

Nieruchomości te są własnością uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, którzy winni powołać spółkę do zarządu wspólnotą. Z powyższego wynika, iż na gruntach tych nie może być realizowany fundusz sołecki, ponieważ nie stanowią one własności gminy lub gmina nie ma prawnego tytułu do ich użytkowania.

Czy można usytuować plac zabaw na działce przekazanej przez wspólnotę gruntową na rzecz gminy w formie umowy użyczenia, czy należy to przekazać w formie prawnej tj. aktu notarialnego?

Wspólnota gruntowa działająca zgodnie z ustawą z dnia 29 czerwca 1963 r.  o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych może przekazać na cele publiczne grunt, który może zostać wykorzystany w celu przygotowania i wybudowania placu zabaw.

Jednakże umowa np. użyczenia (w tym wypadku nie musi mieć formy aktu notarialnego) będzie musiał być zawarta w imieniu gminy. Równocześnie zaznaczyć należy, iż wspólnoty gruntowe skutecznie mogą przeznaczyć na cele publiczne lub społeczne grunty jedynie za zgodą wójta lub burmistrza (art. 26 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych).

Dlatego też dla skutecznej realizacji przedsięwzięcia z funduszu sołeckiego na nieruchomościach wspólnot gruntowych należy pamiętać że:
- przekazać nieruchomości na cele publiczne lub społeczne może wyłącznie wspólnota działająca (w formie spółki z powołanymi organami),
- przekazanie nieruchomości musi nastąpić za zgodą wójta, burmistrza.

Artykuły o tematyce wspólnot gruntowych autorstwa Pawła Pucha oraz Joanny Iwanickiej znajdą Państwo na stronie "Gazety Sołeckiej": "Wspólnoty gruntowe",  "Jak uporządkować stan prawny wspólnoty wiejskiej".