Analizę dopuszczalności finansowania działalności bieżącej i utrzymania wiejskich świetlic w ramach funduszu sołeckiego wypada rozpocząć od przywołania przepisu art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o funduszu sołeckim (Dz. U. Nr 52, poz. 420, z późn. zm.). Zgodnie z jego treścią środki funduszu przeznacza się na realizację przedsięwzięć, które zgłoszone we wniosku, o którym mowa w art. 4, są zadaniami własnymi gminy, służą poprawie warunków życia mieszkańców i są zgodne ze strategią rozwoju gminy.

Aby możliwe było przeznaczenie środków funduszu sołeckiego na określone przedsięwzięcie musi ono być zadaniem własnym gminy. Zadaniem własnym gminy (o charakterze obowiązkowym) jest prowadzenie działalności kulturalnej (art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej – j.t.: Dz. U. z 2001 r. Nr 13, poz. 123, z późn. zm.). Działalność kulturalna może być prowadzona m. in. w formie klubów, świetlic, domów kultury i bibliotek (art. 4 ust. 1 Ustawy o organizowaniu i prowadzeniu dziłalności kulturalnej).

Nie powinno ulegać wątpliwości, że działalność kulturalna służy poprawie warunków życia mieszkańców sołectwa, w którym funkcjonują świetlice wiejskie, kluby itp. Tym samym poprawie warunków życia służy także finansowanie działalności bieżącej i utrzymania tych podmiotów.

Ocena zgodności przedsięwzięcia ze strategią rozwoju gminy musi być dokonywana każdorazowo z uwzględnieniem postanowień tej strategii. Ogólnie powiedzieć można, że zasadniczo finansowanie działalności świetlic wiejskich czy klubów powinno być zgodne ze strategią rozwoju danej gminy.

Z powyższego wynika, że co do zasady finansowanie bieżącej działalności i utrzymania świetlic wiejskich nie będzie sprzeczne z przepisami Ustawy o funduszu sołeckim. To samo odnieść można do finansowania np. wiejskich szkół publicznych czy prowadzonych przez gminę przedszkoli w poszczególnych sołectwach.

Spełnienie omówionych wyżej przesłanek nie jest jednak wystarczające, aby możliwe było sfinansowanie takich przedsięwzięć w ramach środków funduszu sołeckiego. Przedsięwzięcie musi być bowiem zgłoszone we wniosku złożonym przez sołectwo. Złożenie do wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wniosku jest warunkiem przyznania w danym roku budżetowym środków z funduszu sołeckiego (art. 4 ust. 1 Ustawy o funduszu sołeckim). Wniosek sołectwa uchwala zebranie wiejskie z inicjatywy sołtysa, rady sołeckiej lub co najmniej 15 pełnoletnich mieszkańców sołectwa (art. 4 ust. 2 Ustawy o funduszu sołeckim), przy czym to właśnie we wniosku wskazuje się przedsięwzięcia przewidziane do realizacji w ramach środków funduszu sołeckiego (art. 4 ust. 3 Ustawy o funduszu sołeckim). Oznacza to, że jeśli zebranie wiejskie nie uchwali we właściwym trybie wniosku obejmującego przedsięwzięcia dotyczące bieżącej działalności i utrzymania świetlicy wiejskiej, finansowanie tej działalności i utrzymania w ramach środków funduszu sołeckiego nie będzie możliwe. W takiej sytuacji zarówno bieżąca działalność, jak i utrzymanie świetlicy wiejskiej powinny być finansowane z budżetu gminy w ramach wydatków nieobjętych funduszem sołeckim.

Inaczej mówiąc decyzja co do finansowania bieżącej działalności i utrzymania świetlicy wiejskiej w ramach funduszu sołeckiego należy w pierwszym rzędzie do danego sołectwa, a ściślej – do zebrania wiejskiego. Tylko ono może wskazać takie przedsięwzięcie do realizacji w ramach środków funduszu sołeckiego. Nie ma przy tym prawnych możliwości zobligowania sołectwa do złożenia wniosku obejmującego konkretne przedsięwzięcie (np. związane z finansowaniem bieżącej działalności i utrzymania świetlicy wiejskiej).

Mirosław Paczocha, radca prawny, członek Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Rzeszowie